Z tronu na ołtarze

Z tronu na ołtarze 

Nie mirra, kadzidło czy złoto, ale gwóźdź, łańcuch pokutny, a nawet chorągiew z Matką Bożą są atrybutami królów, którzy z tronu ziemskiego zostali wyniesieni do chwały ołtarzy. 

Spoglądając w tych dniach na stajenkę betlejemską widzimy przybyłych z darami królów oddających pokłon nowonarodzonemu Dziecięciu. W tym kontekście zrodziła się myśl, by przybliżyć postaci innych królów, którzy wykorzystując swoją władzę zasłużyli się w dziele budowania lepszych relacji między władzą a Kościołem, a ich świętość stała się sposobem na ukierunkowanie życia duchowego swoich poddanych i swojego narodu.

Historia, a także i legendy ukazują często ich osiągnięcia zarówno na arenie politycznej, jak i religijnej, a ich życie stało się wzorem dla następnych pokoleń. Aby lepiej zrozumieć, w czym zasłużyli się niektórzy królowie podczas zasiadania na tronie przyjrzymy się trzem z nich. 

Król mnichów 

Pierwszym, na mojej liście, jest król Ludwik IX Święty, jeden z wielkich i świętych średniowiecznych władców żyjący w latach 1214-1270. Był królem Francji, wstąpił na tron mając zalewie 12 lat. Uchodził za wzór pobożnego i sprawiedliwego władcy, ponadto był człowiekiem honoru. I nawet wtedy, gdy złożyła go choroba, przyrzekł Bogu, że jeśli tylko odzyska zdrowie, uczyni wszystko, aby uwolnić Ziemię Świętą z rąk niewiernych, czyli muzułmanów. 

W 1248 r. stanął na czele wyprawy krzyżowej, która zakończyła się klęską, a on sam dostał się do niewoli. Po zapłaceniu okupu i odzyskaniu wolności, wierny złożonemu ślubowaniu, zorganizował kolejną krucjatę, w czasie której zmarł na tyfus. Miał wówczas 56 lat (1270 r.). 

Król Ludwik IX był nie tylko honorowym władcą, ale też wzorowym mężem i opiekunem licznej rodziny. Miał 11 dzieci. Również jako polityk miał wiele zasług. Jego rządy łączące skuteczną administrację państwową z głęboką troską o sprawiedliwość społeczną i wartości religijne stały się punktem odniesienia w dyskusjach o ideale chrześcijańskiego władcy. Przyczynił się do rozwoju kraju, jak i do rozkwitu życia religijnego poprzez fundacje licznych kościołów, klasztorów i instytucji charytatywnych. Jego wsparcie dla zakonów żebraczych – dominikanów i franciszkanów – pomogło w rozpowszechnieniu ich misji edukacyjnej i dobroczynnej. 

Żywoty opisujące króla zauważają, że był autentycznie pobożny, codziennie uczestniczył we Mszy św., często i żarliwie się modlił, nosił włosiennicę, często pościł. W każdą sobotę na cześć Matki Bożej mył stopy trzem biedakom, a także sam usługiwał chorym i rozdawał jałmużny ubogim, przy czym żył bardzo skromnie, co spowodowało, że drwiono z niego nazywając go „królem mnichów”. Wsławił się także poprzez fundację najsłynniejszej świątyni Sainte-Chapelle w Paryżu, którą wzniesiono specjalnie dla przechowywania relikwii Korony Cierniowej, którą król nabył od cesarza bizantyjskiego. Te wszystkie praktyki nie przeszkadzały mu w sprawowaniu władzy królewskiej, którą traktował jako służbę powierzoną przez Boga. I choć zmarł na chorobę zakaźną, to można powiedzieć, że oddał życie za ideały, w które wierzył. Umierał leżąc na posłaniu z popiołu, co było wyrazem jego pokory. 

4 sierpnia 1297 r. w Orvieto papież Bonifacy VIII ogłosił decyzję o kanonizacji władcy, a 11 sierpnia, Bullę kanonizacyjną Gloria laus. Tym samym był ostatnim francuskim królem, który dostąpił chwały świętych. Jako święty, król Ludwik IX ze względu na różnorodność swoich cnót i działalności patronuje wielu grupom społecznym i zawodowym. Jest patronem Francji i dynastii Burbonów, a także wszystkich chrześcijańskich władców i polityków.

Przedstawiany jest w stroju królewskim z koroną na głowie, a jego atrybutami są m.in.: korona cierniowa, gwoździe, trzy lilie na tarczy, miecz, a także sokół czy wieniec laurowy. Swoim życiem wpisał się godnie w poczet wielkich, pobożnych i sprawiedliwych władców.

Król apostolski

Kolejnym królem, który został świętym był Stefan I zwany Węgierskim i był pierwszym węgierskim władcą koronowanym na króla. Urodził się około roku 969 w Ostrzyhomiu i niektóre źródła podają, że chrzest przyjął z rąk św. Wojciecha. I choć co do tego nie ma pewności, to pewnym jest, że przyszły męczennik udzielił mu sakramentu bierzmowania. W ciągu panowania zjednoczył węgierskie plemiona w jedno feudalne państwo. Powiększył terytorium Węgier oraz doprowadził do końca proces ich chrystianizacji. Tworzył podwaliny pod solidną organizację administracji Kościoła. Założył dwie stolice metropolitalne i osiem biskupstw. 

W roku 1000 papież Sylwester II w porozumieniu z cesarzem Ottonem III, przysłał Stefanowi złotą koronę i list, w którym uznał go za katolickiego króla Węgrów. Papież nadał mu ponadto zaszczytny tytuł „króla apostolskiego”. Koronacja nastąpiła 25 grudnia, w uroczystość Bożego Narodzenia w 1000 r. Dodam jeszcze, że papież przysłał Stefanowi także krzyż procesjonalny i nadał mu przywilej obsadzania stolic biskupich w kraju. Warto zauważyć, że król założył słynne opactwo benedyktyńskie w Pannohalma oraz cztery inne klasztory. 

Pozostał w pamięci potomnych jako dobry i mądry władca, a wprowadzane prawa zapewniły państwu ład i dobrobyt. Budował silną i sprawną organizację kościelną, bo wiedział, że na tej bazie zbuduje solidne fundamenty państwa. Sprowadzał na Węgry księży i zakonników, budował kościoły i fundował klasztory. Stefan I zmarł 15 sierpnia 1038 r. i został pochowany w Białogrodzie Stołecznym, a jego relikwie spoczęły w katedrze w Szekesfehervar, którą sam zbudował. W 1083 r. papież Grzegorz VII zezwolił na uroczyste przeniesienie relikwii Stefana, co wówczas równało się oficjalnej kanonizacji.

W ikonografii św. Stefan jest ukazywany w stroju królewskim, w koronie. Jego atrybutami są: chorągiew z Matką Bożą, której był wielkim czcicielem i nazywał „Wielką Panią Węgrów”; to także glob z zatkniętym krzyżem – symbol działalności misyjnej; korona i makieta kościoła.

Ojciec ubogich

Król Edward, znany jako Edward Wyznawca, panował w latach 1042-1066, był ostatnim anglosaskim królem Anglii, świętym Kościoła katolickiego i anglikańskiego, słynącym z głębokiej pobożności. Zasłynął z budowy Opactwa Westminsterskiego i uczynków miłosierdzia, co przyniosło mu przydomek „ojca ubogich”. 

Urodził się około 1003 r., młodość spędził na wygnaniu w Normandii. W 1041 r. został wezwany do Anglii, a rok później, mając 39 lat wstąpił na tron Anglii. Został koronowany w Wielkanoc 3 kwietnia 1043 r. Król Edward mimo, iż miał małżonkę, nie pozostawił po sobie potomstwa, gdyż słynął z wielkiej pobożności i wstrzemięźliwości. Otaczał opieką ubogich, chorych i ułomnych. Podanie głosi, że brał chorych na plecy i zanosił do swojego zamku. W dziedzinie polityki kościelnej Edward dążył do zacieśnienia stosunków z Rzymem. Wspierał kościoły i klasztory.

Jedna z legend głosi, że szczodrobliwy król miał specjalne nabożeństwo do św. Jana Ewangelisty, który miał mu się ukazać pod postacią żebraka. Król nie miał przy sobie pieniędzy, więc ofiarował żebrakowi swój pierścień. Po kilku latach dwóch angielskich pielgrzymów, których św. Jan wybawił z kłopotów w czasie podróży po Ziemi Świętej, przywiozło królowi ten pierścień z informacją od św. Jana, że Edward spotkał się ze świętym już za kilka miesięcy w niebie.

Zmarł 5 stycznia 1066 r. Pochowany został w katedrze westminsterskiej, którą ufundował i której budowie poświęcił znaczną część swego życia. W 1161 r. został kanonizowany przez Aleksandra III. Od XIV w. jest głównym patronem Anglii oraz angielskich królów. W ikonografii przedstawiany jest jako wysoki mężczyzna z brodą, w królewskim płaszczu, a czasem jako rycerz w pełnej zbroi. Jego atrybutami są: anioł, berło królewskie, kubek, miecz, pierścień, postać trędowatego.

Podsumowując, odważę się powiedzieć, że w Polsce kult świętych władców nie jest popularny, a pośród świętych monarchów mamy przecież św. Jadwigę, jedyną pośród polskich monarchów. 

Arleta Wencwel-Plata
Od lewej: Ludwik IX Święty, Stefan I Święty