Utracone dzieci

Utracone dzieci

Gdzie rodzice mogą szukać pomocy po utracie ukochanego dziecka, o prawie cywilnym i kościelnym dotyczącym pogrzebu dziecka utraconego, a także o tym co św. Szarbel ma wspólnego z żałobą opowiada ks. Łukasz Zawidzki z Duszpasterstwa Rodzin Dzieci Utraconych.

15 października przypada Międzynarodowy Dzień Dziecka Utraconego. Proszę powiedzieć, kogo on dotyczy?

Ten dzień dotyczy wszystkich tych osób, które mierzą się ze stratą własnych dzieci. Patrzymy na ten temat dość szeroko. Oczywiście w pierwszym rzędzie są to osoby, które doświadczyły straty dziecka w wyniku poronienia lub kiedy dziecko zmarło na bardzo wczesnym etapie swojego życia. Ale myślimy też w tym dniu o osobach, które straciły swoje dzieci w wyniku ciężkich chorób, wypadków i samobójstw. Mamy statystyki, które podają, że coraz więcej młodych ludzi przeżywa kryzysy psychiczne, które czasami kończą się odebraniem sobie życia. Dzień ten jest również przeznaczony dla wspomnienia tych dzieci, którym przez aborcję nie było dane pojawić się na tym świecie.

W diecezji kaliskiej działa Duszpasterstwo Rodzin Dzieci Utraconych. Jaka jest rola tego duszpasterstwa?

 Celem Duszpasterstwa Rodzin Dzieci Utraconych jest to, aby osoby, które doświadczają straty dziecka mogły w bezpiecznej atmosferze porozmawiać o tym, co czują, aby wyrzuciły z siebie różnego rodzaju bóle, emocje i uczucia, często też pretensje do Pana Boga. To jest naturalne, kiedy doświadczamy takiej straty. Chodzi przede wszystkim o rozmowę, o spotkanie. Jeżeli ktoś jej szuka, to ma możliwość porozmawiania ze mną jako duszpasterzem, ale chcemy rozwijać kadrę i opierać się też o osoby, które same doświadczyły straty dzieci. One najlepiej zrozumieją sytuację, w jakiej znaleźli się ci ludzie. Takie mamy plany na przyszłość.

Jakie działania duszpasterstwo prowadzi na co dzień?

 Tak jak już wspomniałem osoby indywidualne mogą umówić się na rozmowę. Działa także telefon zaufania. Każdy może pod ten numer zadzwonić i porozmawiać z kapłanem o swojej stracie. Jest też opcja kontaktowania się przez Duszpasterstwo Rodzin Diecezji Kaliskiej. Tam są osoby, które mają wiedzę z zakresu psychologii. Są terapeuci, którzy od tej strony ludzkiej zajmują się problemem żałoby i na pewno tę pomoc można tam uzyskać.

Jak będą wyglądać diecezjalne obchody Dnia Dziecka Utraconego?

 W niedzielę, 18 października, w Narodowym Sanktuarium św. Józefa w Kaliszu odmówimy Różaniec, a po nim odprawiona zostanie Msza święta w intencji osób, które doświadczyły straty własnego dziecka. Złożymy też znicze przed pomnikiem świętego Jana Pawła II, czyli osoby, która wielokrotnie przypominała nam o wartości każdego ludzkiego życia. 

Ostatnio przeczytałam, że patronem bliskich, którzy utracili dzieci jest św. Szarbel. Dlaczego on?

 Jest to święty związany z tematem uzdrowienia wewnętrznego. Strata dziecka jest takim doświadczeniem, gdzie przeżywamy bardzo duży ból wewnętrzny – wiele dzieje się wtedy w sercu człowieka. Święty Szarbel jest wybrany jako ten, który wypraszał u Boga uzdrowienie duszy i ciała, dlatego może też przynieść pokój po doświadczeniu straty. Jest to jednak długi proces, nie dzieje się natychmiastowo, żałoba trwa czasami bardzo, bardzo długo. Natomiast jeżeli człowiek otworzy się na doświadczenie Bożej miłości i wsparcie ze strony ludzi to uzdrowienie wewnętrzne następuje. Celem Duszpasterstwa Rodzin Dzieci Utraconych jest to, aby spojrzeć na to trudne, ciężkie doświadczenie straty dziecka z Bożej perspektywy. 

Czy w naszej diecezji znajdują się Groby Dziecka Utraconego?

 Tak, są takie groby, między innymi na cmentarzu przy ulicy Limanowskiego w Ostrowie Wielkopolskim, czy w Pleszewie. W tym roku stworzony zostanie taki grób na Cmentarzu Tynieckim w Kaliszu.

Jaka jest symbolika takiego grobu?

 Miałem wiele rozmów z ludźmi, którzy nie wiedzieli, jak się zachować po starcie dziecka, zwłaszcza zmarłego w wyniku poronienia. Często wtedy nie dochodziło do pogrzebu, a z czasem pojawiały się z tego powodu wyrzuty sumienia u tych osób. Wtedy rodzice i najbliżsi mogą grób dziecka utraconego traktować jako symboliczny grób własnego dziecka. Takie miejsce przypomina nam też o tym, że w Bożych oczach każde życie ma wielką wartość, nawet jeśli trwało ono bardzo krótko. 

Jak powinien wyglądać pogrzeb dziecka utraconego? Jak przedstawia się procedura prawna?

 W Polsce możemy pochować dziecko z poronienia niezależnie od tygodnia ciąży, w którym doszło do straty. To gwarantuje rodzicom polskie prawo. Natomiast decyzja o organizacji pogrzebu będzie zawsze podejmowana przez rodziców. Jeśli nie czują się na siłach, to ten obowiązek przechodzi na gminę. Mamy dwie ścieżki zorganizowania pogrzebu. Taka szybsza ścieżka to jest pochówek bez rejestrowania w Urzędzie Stanu Cywilnego. Ta procedura obowiązuje od zeszłego roku. Pozwala ona na pochowanie dziecka bez konieczności ustalenia jego płci i bez wizyty w Urzędzie Stanu Cywilnego. Wtedy, jeżeli tracimy dziecko, to trzeba zgłosić w szpitalu, że chcemy odebrać ciało dziecka do pochówku. Potem lekarz lub położna wystawia kartę zgonu na podstawie dokumentacji medycznej, bez względu na to, ile ta ciąża trwała. Z tą kartą zgonu można udać się do domu pogrzebowego i do zarządcy cmentarza. I wtedy też przysługuje zasiłek pogrzebowy. To jest taka ścieżka szybsza. 

Są też rodzice, którzy chcieliby nadać dziecku imię i otrzymać akt urodzenia. Wtedy ta ścieżka jest nieco dłuższa. Gdy znana jest płeć dziecka, czyli to poronienie nastąpiło po około 16. tygodniu ciąży, to lekarz może stwierdzić tę płeć naocznie i szpital od razu wystawia Kartę Martwego Urodzenia. A gdy płeć nie jest znana, to szpital wtedy zabezpiecza płód i rodzice mogą na własny koszt zlecić w laboratorium genetyczne badanie płci po poronieniu. Po dostarczeniu wyniku szpital wystawia Kartę Martwego Urodzenia i z tą kartą rodzice udają się do Urzędu Stanu Cywilnego, gdzie zostaje wydany akt urodzenia z adnotacją o martwym urodzeniu. I wtedy oprócz zasiłku pogrzebowego mama, która utraciła dziecko, ma prawo do skróconego urlopu macierzyńskiego. Od sierpnia zeszłego roku można skorzystać z tego urlopu na podstawie samego zaświadczenia lekarskiego o martwym urodzeniu. 

Często ludzie nie wiedzą, czy mogą pochować dziecko na terenie cmentarza.

 Zarówno Kościół katolicki, jak i inne wyznania chrześcijańskie posiadają swoje specjalne liturgie na pogrzeb zmarłych dzieci. Rodzice mają prawo pochować swoje dziecko na każdym cmentarzu, tylko potrzebne są do tego cywilne dokumenty. 

Duszpasterstwo Rodzin Dzieci Utraconych Diecezji Kaliskiej utworzyło stronę internetową www.utraceni.pl, co można na niej znaleźć?

 Na tej stronie możemy znaleźć przede wszystkim porady, jak żyć ze stratą swojego dziecka. Zamieściliśmy też prawo cywilne i kościelne dotyczące pogrzebu dziecka. Opisujemy, na czym polega chrzest pragnienia. Poza tym można tam znaleźć literaturę, kilka słów o patronie, modlitewnik, a także numer telefonu zaufania. 

Rozmawia Ewa Kotowska-Rasiak