Rewolucja w systemie zwolnień lekarskich

Rewolucja w systemie zwolnień lekarskich 

W dniu 13 kwietnia 2026 roku weszły w życie istotne zmiany dotyczące zwolnień lekarskich uregulowanych ustawą z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2025 roku, poz. 501 ze zm.)
zwanej dalej jako „Ustawa”, które wiążą się z innym spojrzeniem na zwolnienia lekarskie, wprowadzając w tym obszarze nowe, bardziej życiowe zasady. Zmian takich jest sporo, dlatego poniżej przedstawię tylko niektóre  z nich. 

Dotychczasowe przepisy wskazywały, że ubezpieczony tracił prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia od pracy, w przypadku gdy w okresie orzeczonej okresowej niezdolności do pracy wykonywał pracę zarobkową lub podejmował aktywność niezgodną z celem zwolnienia (art. 17 ust. 1 pkt 1 i 2  Ustawy), przy czym ustawodawca dotychczas nie definiował, co oznaczają te terminy. Taki stan prawny umożliwiał dowolną interpretację przez ZUS, co zazwyczaj kończyło się pozbawieniem prawa do zasiłku chociażby w sytuacji wyjścia chorego do sklepu po niezbędną żywność. To jednak już przeszłość. Nowelizacja, która weszła w życie w kwietniu tego roku kładzie kres takiej interpretacji powyższego przepisu i wprowadza kluczowe zmiany polegające na wprowadzeniu definicji legalnej „pracy zarobkowej” oraz „aktywności niezgodnej z celem zwolnienia”, o których mowa w przywołanym powyżej przepisie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1a Ustawy, praca zarobkowa oznacza każdą czynność mającą charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania, z wyłączeniem czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy. 

W myśl zaś art 17 ust. 1b Ustawy, aktywnością niezgodną z celem zwolnienia od pracy, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2, są wszelkie działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia lub rekonwalescencję, z wyłączeniem zwykłych czynności dnia codziennego lub czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. 

Wprowadzenie do Ustawy powyższych definicji, których nigdy wcześniej nie było, daje choremu pewność, że wyjście do sklepu po artykuły spożywcze, do apteki po leki, do lekarza nie stanowi aktywności sprzecznej z celem zwolnienia lekarskiego. Nie będzie również sprzeczne z celem L4 podpisanie pilnego dokumentu urzędowego, czy też zalecony przez lekarza spacer. W takich sytuacjach ZUS nie może już uznać, że chory taki narusza zasady zwolnienia lekarskiego, będące podstawą do pozbawienia go zasiłku chorobowego.

Ciekawym rozwiązaniem jest art. 17 ust. 1d Ustawy, który wchodzi w życie od 1 stycznia 2027 roku. Wynika z niego, że jeżeli praca zarobkowa w ramach określonego tytułu może być wykonywana z uwagi na rodzaj tej pracy, na żądanie ubezpieczonego można nie wystawić zwolnienia od pracy z tego tytułu.  W praktyce oznacza to, że osoba zatrudniona w dwóch miejscach, tj. jako pracownik budowlany i jako telemarketer, w przypadku kontuzji kolana będzie mogła na swoje żądanie wziąć zwolnienie lekarskie z pracy na budowie, a jednocześnie wykonywać pracę jako telemarketer.

Monika Mazur
monika.mazur@prawnik-kalisz.pl