Opieka naprzemienna nad dzieckiem

Opieka naprzemienna nad dzieckiem

Instytucja opieki naprzemiennej oznacza wspólne wykonywanie przez rodziców władzy rodzicielskiej na zasadzie naprzemiennego sprawowania pieczy z zamieszkiwaniem dziecka z każdym z rodziców w z góry określonych okresach tygodniowych. Ma to miejsce przede wszystkim w przypadku rozwodu czy separacji rodziców dziecka lub w innych sytuacjach skutkujących życie rodziców w rozłączeniu.

W ocenie sądu naprzemienne sprawowanie pieczy zapewnia lepszy kontakt dziecka z każdym z rodziców oraz możliwość równego udziału każdego z rodziców w procesie wychowawczym, zapewniając również sprawiedliwy podział odpowiednich obowiązków, w tym kosztów utrzymania i wychowania dziecka (wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, 27.11.2017 r., sygn. akt IV C 1212/17).

Aby sąd ustanowił opiekę naprzemienną muszą jednak istnieć ku temu odpowiednie warunki, polegające przede wszystkim na tym, że każdemu z rodziców przysługuje pełnia władzy rodzicielskiej nad dzieckiem oraz że każde z rodziców ponosi koszty utrzymania dziecka w czasie sprawowania nad nim pieczy. W pewnych okolicznościach jednak, gdy istnieje duża dysproporcja w zarobkach rodziców, co może ograniczać możliwości zapewnienia takich samych warunków bytowych dziecka u każdego z rodziców, sąd może orzec o obowiązku alimentacyjnym rodzica zamożniejszego i zasądzić odpowiednią kwotę pieniężną na dziecko, płatną do rąk drugiego rodzica. Ponadto dla ustanowienia pieczy naprzemiennej istotne są dobre relacje dziecka z każdym z rodziców, a także fakt zamieszkiwania każdego z rodziców w takiej lokalizacji, która nie utrudnia dziecku realizowania obowiązku szkolnego, zajęć pozaszkolnych czy kontaktów z rodziną i z grupą rówieśniczą. Poza tym rodzice powinni posiadać umiejętność komunikacji i porozumienia się w sprawach dotyczących dziecka, a także nie powinni trwać w silnym wzajemnym konflikcie.

Który z rodziców będzie w powyższej sytuacji odbierał świadczenia 800+? Zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z 11 lutego 2016  r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tj. Dz.U. z 2026 roku, poz.508) w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Przy czym w sentencji orzeczenia sąd nie musi użyć wprost wyrażenia „opieka naprzemienna”, ale może sformułować to w sposób opisowy, z którego wynika, że dziecko będzie przebywać na zmianę u rodziców żyjących osobno, w określonych, następujących po sobie równych odstępach czasu. Rodzice mogą jednak porozumieć się w dowolnej formie, że wyłącznie jedno z nich będzie pobierać świadczenie w pełnej wysokości, czego wyrazem będzie złożenie wniosku tylko przez jednego rodzica. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, w takim przypadku wypłata pełnej kwoty świadczenia jednemu z rodziców będzie możliwa, albowiem istotą świadczenia jest niezakłócone zaspokajanie potrzeb dziecka. 

Monika Mazur
monika.mazur@prawnik-kalisz.pl