Koper włoski

Koper włoski

Koper włoski od wieków ceniony jest w ziołolecznictwie. Jego właściwości podkreślała już św. Hildegarda, wskazując na jego harmonijny wpływ na organizm. 

„Koper włoski ma w sobie łagodne ciepło, zaś z natury nie jest ani suchy, ani zimny. Spożywany na surowo nie zaszkodzi. Niezależnie od tego, w jaki sposób jest jedzony, rozwesela człowieka, zapewnia mu łagodne ciepło, dobry pot i dobre trawienie" - pisała św. Hildegarda z Bingen w „Physica. Uzdrawiające dzieło stworzenia”. Benedyktynka i doktor Kościoła pozostawiła po sobie nie tylko bogate dzieło duchowe, lecz także cenne obserwacje dotyczące zdrowia człowieka i leczniczych właściwości roślin. Jedną z nich jest koper włoski, który według św. Hildegardy wzmacnia ciało, poprawia trawienie i wnosi w życie człowieka wewnętrzną harmonię.

Koper włoski (Foeniculum vulgare), zwany także fenkułem lub koprem słodkim, należy do rodziny selerowatych (Apiaceae). Naturalnie występuje w rejonach południowej Europy, północnej Afryki i zachodniej Azji, jednak jako roślina uprawna rozpowszechnił się niemal na całym świecie. Najlepiej rośnie na glebach żyznych i gliniastych, na stanowiskach ciepłych i słonecznych, przy umiarkowanej wilgotności podłoża. Jest to roślina dwuletnia lub wieloletnia, czasem uprawiana jako jednoroczna, osiągająca wysokość od 40 do 200 cm. Wyróżnia się intensywnym, korzennym zapachem przypominającym anyż. Łodyga jest wyprostowana, gładka i pokryta delikatnym, niebieskawym nalotem woskowym. W odmianie bulwiastej koper włoski wytwarza zgrubiałą część przypominającą „cebulę”, która powstaje z mięsistych liści spichrzowych. Korzeń rośliny jest biały, wrzecionowaty i stosunkowo cienki. Liście, silnie pierzaste, delikatne. Kwiaty drobne, żółte zebrane w baldachy przyciągają liczne owady zapylające. Po przekwitnięciu pojawiają się owoce typu rozłupnia, są one niewielkie, podłużne, o słodkim, anyżowym aromacie.

Koper włoski od wieków ceniony jest w ziołolecznictwie. Napary z jego nasion wspomagają trawienie, łagodzą wzdęcia i skurcze jelit, a także działają rozgrzewająco i wzmacniająco. Stosowany bywa również przy kaszlu i przeziębieniach. Te właściwości podkreślała już św. Hildegarda, wskazując na jego harmonijny wpływ na organizm. W kuchni koper włoski wykorzystywany jest jako warzywo i przyprawa. Jego anyżowa nuta sprawdza się w sałatkach, potrawach warzywnych, rybnych i herbatkach ziołowych, które ułatwiają trawienie. W kosmetyce naturalnej napary i olejek z kopru włoskiego stosuje się do pielęgnacji skóry wrażliwej. Działają one odświeżająco, łagodzą podrażnienia i pomagają zmniejszyć oznaki zmęczenia, szczególnie wokół oczu. 

W naszych ogrodach znacznie częściej spotykamy koper ogrodowy (Anethum graveolens), roślinę jednoroczną, popularnie nazywaną koperkiem. Choć różni się botanicznie od kopru włoskiego, również posiada cenne właściwości lecznicze. W zielarstwie wykorzystuje się całą roślinę, szczególnie liście i nasiona, a jego pędy i baldachy używamy m.in. podczas kiszenia ogórków. 

Tomasz Dymny