Balsamowiec mirra

Balsamowiec mirra 

Kiedyś mirra pozyskiwana z drzew była ceniona na równi ze złotem i drogimi kamieniami, co świadczy o jej wyjątkowej wartości.

Balsamowiec mirra (Commiphora myrrha), nazywany potocznie mirrą, mirrą somalijską lub pospolitą, należy do rodziny osoczynowatych (Burseraceae). Jest jednym z najważniejszych drzew wykorzystywanych do pozyskiwania mirry, czyli aromatycznej żywicy wypływającej z pnia i następnie wysuszanej. Naturalnie występuje m.in. w Somalii, Etiopii i Kenii, a także w Dżibuti, Erytrei i w części Półwyspu Arabskiego. Preferuje klimat półpustynny, wykazuje odporność na trudne warunki środowiskowe. Mirra jest substancją o szerokim zastosowaniu w tradycji, medycynie i aromaterapii. Ma konsystencję skrystalizowanego miodu, przyjemny zapach oraz gorzko-korzenny smak. Mirra wypływa z balsamowca w postaci przeźroczystych, czerwonobrunatnych grudek, które są kruche. W handlu określa się ją mianem mirra eletta, czyli „mirra wyborna”. Rozcięcie kory drzewa zwiększa wyciek żywicy, lecz jej jakość jest gorsza – tworzą się grudki znane w handlu jako mirra in sorte.

Balsamowiec mirra to kolczaste drzewo, które dorasta do około pięciu metrów wysokości. Jego gruby pień jest pokryty łuszczącą się korą, która składa się z dwóch warstw. Górna warstwa jest papierowata i może mieć zabarwienie srebrzyste, białawe, czerwonawe lub niebieskawoszarawe, natomiast pod nią znajduje się zielona warstwa, w której zachodzi fotosynteza. Liście mają szarozielony kolor i papierową fakturę. Mogą być podłużne lub owalne i mierzą od 6 do 44 mm długości oraz od 3 do 20 mm szerokości. Żółtoczerwone kwiaty są rozdzielnopłciowe, drobne, owalne i zebrane w wiechowate kwiatostany, przy czym kwiaty męskie są większe, mierzą 3–4 mm długości i zakwitają wcześniej niż kwiaty żeńskie. Owoce zwykle wyrastają pojedynczo lub po dwa na szypułce, są niewielkie, jajowate, spłaszczone i mają brązową skórkę.

Do XIV w. mirra była ceniona na równi ze złotem i drogimi kamieniami, co świadczy o jej wyjątkowej wartości. Z tego powodu została ofiarowana Jezusowi przez Mędrców ze Wschodu jako dar o znaczeniu symbolicznym. W dawnych czasach mirrę używano również do namaszczania i balsamowania zwłok, a także jako składnika kadzidła wykorzystywanego podczas obrzędów liturgicznych. Według Ewangelii św. Marka (15, 23) mirrę podano Jezusowi na krzyżu: „Tam dawali Mu wino zaprawione mirrą, lecz On nie przyjął”. W starożytności mirra była również stosowana jako lek w chorobach układu pokarmowego, oddechowego i rozrodczego, a także do leczenia ran żołnierzy. Obecnie wykorzystywana jest jako środek leczniczy np. dodaje się ją do płynów do płukania ust i past do zębów jako składnik antyseptyczny oraz stosuje w profilaktyce i leczeniu chorób dziąseł. Mirra wykazuje także działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne, jest składnikiem maści i mazideł używanych w leczeniu otarć skóry, stłuczeń oraz bólu spowodowanego skręceniem stawów. Wykorzystywana jest również w przemyśle kosmetycznym. 

Tomasz Dymny
Zdjęcie: Holistic Emporium

Tomasz Dymny – dendrolog, hortiterapeuta, inspektor nadzoru terenów zieleni, zastępca dyrektora Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Wrocławskiego ds. Arboretum Wojsławice. Miłośnik podróży i odkrywania nowych miejsc, a także pasjonat „dzikiej kuchni”.