TELEFON DO REDAKCJI: +48 62 766 07 17
Bazylego, Bernardyna, Krystyny 20 Maja 2019, 21:10
Dziś 18°C
Jutro 20°C
Szukaj w serwisie

Kościół pw. Nawiedzenia NMP w Krzyżownikach

Zastępy Świętych

Krzyżowniki powstały przypuszczalnie w XI wieku. Ich założycielami byli krzyżacy z czerwoną gwiazdą z Wrocławia. Byli misjonarzami, którzy przybyli w te strony, ustawili na niewielkim wzniesieniu pierwszy krzyż i stąd pochodzi nazwa tej miejscowości.

W 1222 roku książę Henryk I Brodaty nadał zakonowi krzyżackiemu ujazd Lasusio, czyli Sadogórę i jest to pierwsza wzmianka o krzyżakach na terytorium polskim. Kolejna data dotycząca powstania Krzyżownik, to lata 1222-1249 i jak mówią przekazy założyli ją krzyżacy. Jednakże po przejściu wojsk mongolskich w 1241 roku zakon zdecydował się na likwidację swoich posiadłości rychtalskich, a w kolejnych latach lokacją i rozwojem Krzyżownik zajęli się biskupi wrocławscy. Dokumenty z 1249 roku potwierdzają, że Henryk von Hohenstein, wicemistrz krajowy zakonu w Prusach i Polsce odstąpił wszystkie posiadłości w okolicy Namysłowa biskupowi wrocławskiemu Tomaszowi I.
Pierwotny drewniany kościół parafialny został zbudowany przypuszczalnie w 1287 roku przez krzyżaków i był pod wezwaniem Matki Bożej. W tym samym roku została erygowana parafia, a jej pierwszym proboszczem został pleban Jan. W 1638 roku z niewiadomych przyczyn kościół parafialny w Krzyżownikach otrzymał nowy tytuł Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i pod takim wezwaniem jest do dzisiaj. Jako ciekawostkę przypomnę fakt, że według dokumentów, w tamtych czasach nabożeństwa sprawowane na tamtych terenach były podzielone. A mianowicie chodzi o to, że proboszczowie parafii odprawiali nabożeństwa dla wiernych narodowości niemieckiej, natomiast wikariusze odprawiali nabożeństwa dla Polaków. Mimo takiego podziału obowiązków księża w parafii obowiązkowo musieli znać język polski i niemiecki, a także łaciński, bowiem w tym języku były sprawowane Msze Święte.

Wyjątkowe polichromie
W 1747 roku kościół spłonął. Jego odbudowy podjął się w 1748 roku nowy proboszcz, ks. prał. inf. Jan Maurycy von Huff. Odbudowa trwała do roku 1751. Kościół otrzymał ponownie wezwanie Nawiedzenia NMP.
Świątynia w Krzyżownikach jest zbudowana z cegły i otynkowana. Posiada późnobarokowy kształt architektoniczny. Tworzy ją jedna trójprzęsłowa nawa, do której przylega dwuprzęsłowe prezbiterium, zamknięte prostą ścianą, z dostawioną od północy zakrystią. Nad nią znajduje się loża kolatorska otwarta na prezbiterium arkadami. Od zachodu do nawy dobudowana jest czworoboczna wieża. Teraz kolejna ciekawostka, otóż w 1800 roku pewna hrabina ufundowała nietypowy dar dla kościoła w Krzyżownikach. Na jej prośbę bowiem do wieży dzwonnej został dobudowany piramidalny hełm wykonany z drewna i blachy zwieńczony latarnią i kutym krzyżem.
W nawie znajdują się pary przyściennych pilastrów, między którymi umieszczone są okna, zamknięte półkoliście. Sklepienie nawy kościoła jest kolebkowe z lunetami, pokrywa je neobarokowa polichromia wykonana w 1905 roku przez Józefa Langnera. Namalowana w samym centrum sklepienia scena Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny wspaniale nawiązuje do oryginalnego charakteru barokowej świątyni. Wykonując freski artysta posłużył się barokowymi cytatami, przede wszystkim z Oratorium Marianum Uniwersytetu Wrocławskiego. Artysta tym samym namalował jedną z najpiękniejszych dekoracji malarskich przedstawiających iluzjonistyczną nastawę ołtarza głównego, natomiast polichromia w nawie przedstawia czterech Ewangelistów. W ołtarzu głównym, z rzeźbami: św. Piotra i św. Pawła i aniołków, między kręconymi kolumnami umieszczona jest, gotycka rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem, pochodząca z około 1400 roku Maryja z charakterystycznym lekko esowatym wygięciem ciała, stoi z wysuniętą lewą nogą do przodu. Na głowie Matki Bożej jest korona zwieńczona krzyżem umieszczonym na kuli. W prawej dłoni trzyma Dzieciątko. Wysokość rzeźby to ok 230 cm.

Rokokowy charakter
Wyposażenie wnętrza posiada w miarę jednolity, rokokowy charakter i pochodzi w większości z połowy XVIII wieku. W świątyni znajdują się również ołtarze boczne, ambona z baldachimem, chrzcielnica i stacje Drogi krzyżowej. Zatrzymajmy się na chwilę przy chrzcielnicy, która umieszczona po prawej stronie ołtarza głównego, na pierwszy rzut oka nie przypomina chrzcielnicy. Jest ogromna i niezwykła. Wykonana została z drewna polichromowana, w stylu rokokowym i pochodzi z II połowy XVIII wieku. Nad jej kielichem, który jest przesuwany, znajduje się figura Boga Ojca, a niżej figury ukazujące sceny z życia św. Jana Chrzciciela. Poniżej stóp Boga Ojca również znajduje się baldachim podtrzymywany przez dwa anioły, na którym widnieje herb biskupów wrocławskich. Natomiast patrząc w lewą stronę od chrzcielnicy, ujrzymy piękną ambonę, która także wykonana została z drewna, w stylu rokokowym i datowana jest na II połowę XVIII wieku. Na jej zwieńczeniu znajduje się figura Świętego Michała Archanioła, który trzyma w prawej ręce miecz, a w lewej wagę symbolizującą sprawiedliwość. Poniżej, u stóp Archanioła znajduje się baldachim podtrzymywany przez dwóch aniołów. Tutaj także zobaczymy herb biskupów wrocławskich.

W otoczeniu ołtarzy
Niesamowite wrażenie robią boczne ołtarze, których w świątyni jest aż sześć. Pierwszy ołtarz boczny stojący po północnej stronie jest wykonany z drewna w stylu rokokowym i pochodzi z II połowy XVIII wieku. Jest on wyjątkowy ze względu na znajdujący się w jego środkowej części obraz przedstawiający Chrystusa na krzyżu w otoczeniu dusz czyśćcowych. Nad obrazem znajduje się napis „Altare Privilegiatum” (ołtarz uprzywilejowany). W drugim ołtarzu, wykonanym w tym samym stylu, znajduje się obraz św. Jana Nepomucena, a nad nim umieszczona została korona. W zwieńczeniu pośród rzeźb aniołów zobaczymy kolejny późnobarokowy obraz przedstawiający śmierć św. Sebastiana. Trzeci zaś ołtarz znajdujący się po tej samej stronie, poświęcony jest św. Małgorzacie, a po bokach obrazu ukazującej jej postać znajdują się dwie rzeźby przedstawiające św. Monikę i św. Salomeę. Natomiast przechodząc na drugą stronę świątyni, po jej południowej stronie, w pierwszym ołtarzu umieszczony jest późnobarokowy obraz przedstawiający zdjęcie Pana Jezusa z krzyża. Nad obrazem wisi herb szlachecki. Dodam, że w predelli znajduje się barokowy obraz „Komunia św. Hieronima”. W zwieńczeniu ołtarza znajduje się Oko Opatrzności Bożej. Drugi ołtarz zaś zdobi olejny obraz Świętej Rodziny, który datowany jest na I połowę XVIII wieku. Tutaj, w zwieńczeniu ołtarza, znajduje się późnobarokowy, malowany na desce obraz „Śmierć św. Józefa”. Natomiast w trzecim ołtarzu, w jego środkowej części, znajduje się olejny obraz przedstawiający św. Barbarę. Po jego bokach umieszczono dwie rzeźby przedstawiające św. Elżbietę Węgierską i św. Jadwigę Śląską.
Podziwiając boczne ołtarze przemierzyliśmy świątynię i znaleźliśmy się pod chórem. Wejście na chór znajduje się w kruchcie wieży. Empora muzyczna z rokokowym prospektem organowym, zbudowana została w latach 1752-1754 przez Scheflera z Brzegu. Budowniczy krzyżownickich organów włożył wiele inwencji twórczej w estetykę i stylowość frontonu organowego. Harmonizują one z wnętrzem barokowego kościoła. Sam prospekt piszczałkowy zbudowany jest z pięciu naw, w układzie barokowym, w otoczeniu mnóstwa rzeźb i ozdób, co również jest akcentem zdobniczym wnętrza świątyni. Tak nie zważając na upływ czasu z wysokości chóru spoglądają król Dawid z harfą i pięć muzykujących aniołów. Natomiast pod prospektem piszczałkowym został umieszczony misternej roboty kartusz św. Cecylii grającej na organach. Ponadto przyglądając się jeszcze całości zobaczymy kolejne grające anioły i wazony. Organy są koloru zielonego ze złoceniami.
Jeszcze jedna rzecz, która przykuła moją uwagę, a czego nie widziałam w dotychczas odwiedzanych kościołach, to srebrne blachy procesyjne z tajemnicami Różańca Świętego pochodzące z II połowy XVIII wieku. Tajemnice umieszczone są w kartuszach utworzonych z ornamentu małżowinowego, wzbogaconego o motywy kogucich grzebieni, liści akantu i kwiatów. Na gładkich lekko wypukłych polach przedstawione są tajemnice Różańca Świętego. Kolejnym ciekawym zabytkiem są lichtarze procesyjne, pochodzące z II połowy XVIII wieku. Są one usytuowane na drzewcach w formie aniołków, które są pełnoplastyczne, stojące na chmurkach, rękoma obejmują rogi obfitości, które stanowią trzony świeczników. Aniołki są „ubrane” w długie i luźne sukienki.
Zważywszy, że świętujemy właśnie 100. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości, warto podkreślić, że dokładnie w październiku 1918 roku, Roman Dmowski w imieniu Polskiego Komitetu Narodowego sformułował żądanie Polski, w memoriale przedstawionym Wilsonowi, włączenia całego powiatu namysłowskiego, a więc Krzyżownik i okolic, do Polski.

Arleta Wencwel
Zdjęcia: Monika Rubas

Dodaj komentarz

Pozostało znaków: 1000

Komentarze

Nikt nie dodał jeszcze komentarza.
Bądź pierwszy!