Autorzy Archiwum Galeria Polecane Kontakt Ogłoszenia

2018-03-20 14:17:09

Święty Józef na znaczkach pocztowych

Znaczki przybliżają nam różne postacie świętych, kościoły, reprodukcje dzieł sztuki religijnej i wydarzenia z życia Kościoła. Na niektórych z nich pojawia się św. Józef jako ten, który w historii zbawienia zajął szczególne miejsce, został bowiem wybrany na opiekuna Syna Bożego.

Filatelistyka jako przejaw kolekcjonerstwa znaków pocztowych liczy blisko 180 lat. Tyle samo, ile znaczek pocztowy wprowadzony w 1840 roku w Wielkiej Brytanii jako dowód wniesionej opłaty za przesłanie i doręczenie listu. Filatelistyka niesie ze sobą szerokie możliwości prezentacji różnorodnych tematów. Najciekawszy, najpiękniejszy i najobszerniejszy dział w filatelistyce tematycznej stanowią znaki pocztowe z motywami chrześcijańskimi. Początki tych emisji sięgają końca XIX wieku.
Tematyka chrześcijańska zajmuje bardzo ważne miejsce w twórczości plastycznej związanej z projektowaniem znaczków pocztowych. Twórcy miniaturowych kompozycji sięgają po wzory do znanych dzieł wybitnych malarzy i rzeźbiarzy. Na znaczkach ukazują wizerunki Chrystusa, Matki Bożej, św. Józefa, świątynie, reprodukcje arcydzieł sztuki religijnej i wydarzenia z życia Kościoła. Spośród świętych, którzy w dziejach zbawienia odegrali znaczącą rolę, wyróżnia się wybrany na Opiekuna Zbawiciela - Józef z Nazaretu. Został on dość dokładnie opisany w różnych źródłach ikonograficznych. Odgrywa on bowiem szczególną rolę w okresie dzieciństwa Jezusa i uważany jest za jedną z najbardziej interesujących postaci w historii sztuki sakralnej. W ikonografii chrześcijańskiej pojawia się najczęściej jako jedna z postaci w scenach z życia Rodziny Świętej.

Najwięcej znaczków na całym świecie ukazuje się z okazji świąt Bożego Narodzenia, które stały się odrębnym i wyjątkowym motywem w filatelistyce religijnej. Przedstawiają one Dzieciątko Jezus, Matkę Bożą i św. Józefa, niejednokrotnie w otoczeniu aniołów. Na innych towarzyszą im pastuszkowie lub Trzej Królowie. Z uwagi więc na bardzo dużą ilość emitowanych znaczków religijnych wybrałem tylko nieliczne przykłady znaków pocztowych ze Świętym Józefem.
Na niewielu walorach filatelistycznych Opiekun Pana Jezusa ukazany jest indywidualnie. Przykładem może być okolicznościowy stempel pocztowy stosowany w Kaliszu w 1985 roku z okazji IV Międzynarodowego Kongresu Józefologicznego (1) oraz znaczek Szwajcarii „Święty Józef na tronie” (2), będący reprodukcją plafonu z XII wieku w kościele św. Marcina w Zillis.

Do nielicznych należą też przedstawienia ilustrujące scenę zaślubin Józefa z Maryją (3). Na znakach pocztowych ukazane są też inne wydarzenia z życia Józefa, jak sen Świętego (4). Wyróżnia się cztery sny: po odkryciu odmiennego stanu Maryi, wkrótce po odwiedzinach Mędrców, po śmierci Heroda z zaproszeniem do powrotu do „kraju Izraela” (Mt 2, 19-21) i gdy anioł przekazał Józefowi, że zamiast wracać do Judei, może z rodziną osiąść w Galilei (Mt 2, 22-23).
Kolejne znaczki ukazują nam Świętą Rodzinę w drodze do Betlejem (5). Ilustrują one słowa spisane przez ewangelistę św. Łukasza: „W owym czasie wyszło rozporządzenie cesarza Augusta, żeby przeprowadzić spis ludności (…). Udał się także Józef z Galilei do Judei, do miasta Dawidowego zwanego Betlejem (…), żeby się  zapisać z poślubioną sobie Maryją, będącą w stanie odmiennym” (Łk 2, 1-5).
Na wielu walorach filatelistycznych przedstawiono narodzenie Pana Jezusa nawiązując do słów „Kiedy tam przebywali, nadszedł dla Maryi czas rozwiązania” (Łk 2, 6). Św. Józef z Maryją i nowo narodzonym Jezusem znalazł się między innymi na znaczku wydanym przez pocztę austriacką w 1983 roku.

Liczne są walory ukazujące moment składania hołdu przez pasterzy (6). W tych scenach występuje Józef często z rękoma złożonymi do modlitwy i adorujący z wielkim skupieniem i nabożeństwem nowo narodzone Dzieciątko.
Na ogół postać św. Józefa występuje też na walorach pocztowych ilustrujących pokłon Trzech Króli. Nawiązuje one do fragmentu z Ewangelii według św. Mateusza: „A oto gwiazda, którą widzieli na Wschodzie, szła przed nimi, aż się zatrzymała  nad miejscem, gdzie było Dziecię. Weszli do domu i zobaczyli Dziecię przy matce Jego, Maryi. Upadli na twarz i złożyli Mu pokłon. I otworzywszy swe skarby ofiarowali Mu dary: złoto, kadzidło i mirrę” (Mt 2, 9-11).
Po raz drugi anioł ukazał się Józefowi we śnie i nakazał uchodzić do Egiptu. „On wstał, wziął Dziecię i Matkę Jego i tej samej nocy udał się do Egiptu, gdzie pozostał aż do śmierci Heroda” (Mt 2,13-15). Częstym motywem występującym na znakach pocztowych jest właśnie ucieczka Świętej Rodziny do Egiptu, w której szczególną rolę odgrywał św. Józef, jako opiekun Pana Jezusa i Jego Matki (7). Na główny plan wybija się postać Józefa prowadzącego troskliwie osła, na którym siedzi Maryja trzymająca małego Jezusa. Widać to na znaczku wydanym przez Pocztę Polską w 1974 roku z emisji „Arcydzieła sztuki polskiej”.

Ofiarowanie w świątyni w Jerozolimie przedstawił w Ewangelii Święty Łukasz „Przynieśli Jezusa do świątyni, ażeby Go przedstawić Panu” (Łk 2, 22). W świątyni Józef był świadkiem proroctwa Symeona, które wnet zaczęło się spełniać. Nawiązuje do tego wydarzenia znaczek z serii „Boże Narodzenie” wydanej przez pocztę Liechtensteinu w roku 2001 (8).
Niejednokrotnie ukazano na znakach pocztowych postać św. Józefa jako troskliwego Opiekuna Małego Jezusa, co widać na znaczku hiszpańskim z reprodukcją obrazu hiszpańskiego malarza Alonso Cano (1601-1667) (9).
Szereg znaczków pocztowych ukazuje rodzinę Pana Jezusa w Nazarecie: Józef i Maryja „wypełnili wszystko według Prawa Pańskiego, wrócili do Galilei, do miasta swego Nazaret. Chłopiec zaś rósł i nabierał mocy” (Łk 2, 39-40). I tak na znaczku w formie bloku wydanym przez Saint Kitts i Nevis w 1979 roku widnieje malowidło Johna E. Millais’a (1829-1896) „Jezus w domu swoich rodziców”, przedstawiające Świętą Rodzinę w warsztacie Józefa (10).

Na zakończenie przekazu o Świętym Józefie na znaczkach pocztowych przytoczę słowa księdza biskupa Stanisława Napierały, skierowane do organizatorów wystawy filatelistycznej o tematyce religijnej, towarzyszącej w 2009 roku X Międzynarodowemu Kongresowi Józefologicznemu: „Eksponaty wystawy tematyką korespondują z osobą Świętego Józefa - Małżonka Maryi Dziewicy, Opiekuna Zbawiciela, Głowy Najświętszej Rodziny, a więc kogoś, kto w zamyśle Boga ma szczególne miejsce w dziejach Zbawienia i dzięki temu wchodzi szeroko w przestrzenie objęte religią”.

Tekst Jerzy Bielawski


Dodaj komentarz

Aby dodać komentarz, prosimy o przepisanie wyrazów z obrazka. Wyrazy muszą być oddzielone spacją.

Święty Józef

Pozostałe kategorie
komentarz redaktora
w słowie bożym
prawo kanoniczne
meandry czwartej wladzy
sacrum w muzyce
nauka spoleczna kosciola
okladka 8521

Opiekun nr 9(522) od 22 kwietnia 2018

Zapytaj w parafii o nowego "Opiekuna", a w nim m.in Co sprawia, że młodzi ludzie rozpoznają głos powołania i decydują się wkroczyć na drogę kapłaństwa?

Zamów prenumeratę

 

baner
banner
figazmakiem
Drewniane kościólki Jasna i ta druga strona 25 lat diecezji

Ta strona używa plików Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce. Więcej