Autorzy Archiwum Galeria Polecane Kontakt Ogłoszenia

2017-01-31 12:24:35

Wyzwanie i konieczność

O dialogu chrześcijaństwa z judaizmem i jego korzeniach oraz o wspólnych elementach religii mających swój początek w rodzie Abrahama w rozmowie z prof. Anną Kuśmirek, wykładowcą na Uniwersytecie im. kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.

Ks. prof. Waldemar Chrostowski mówił, że jeśli mówimy o dialogu Kościoła katolickiego z Żydami i judaizmem to musimy sobie odpowiedzieć na pytanie: kto jest Żydem. Czy mogłaby Pani wyjaśnić to zagadnienie?
Prof. Anna Kuśmirek: Problem żydowskiej tożsamości to bardzo interesujące zagadnienie, szczególnie w odniesieniu do diaspory, czyli sytuacji, w której Żydzi żyli w przeszłości, ale także obecnie żyją poza Ziemią Obiecaną, a dziś poza granicami państwa Izrael. Hebrajskie słowo określające Żyda pierwotnie odnosiło się do Judejczyków, mieszkańców południowego królestwa Judei, wziętych do niewoli w 586 roku przed Chrystusem, później zaczęto się nim posługiwać w stosunku do wyznawców religii żydowskiej i etnicznej grupy Hebrajczyków w ogóle. W tradycyjnej definicji Żydem jest ktoś urodzony z matki Żydówki lub nawrócony na judaizm. Choć nie jest to zjawisko zbyt częste w ortodoksyjnym judaizmie. Musimy mieć świadomość, że w dzisiejszym judaizmie są różne nurty, które inaczej definiują sprawę pochodzenia. Na przykład w judaizmie reformowanym może być uznany za Żyda również człowiek, który został zrodzony ze związku żydowskiego ojca i matki nie-Żydówki.
W przypadku konwertyty, przyjmuje się, że staje się duchowym dzieckiem Abrahama i Sary, natomiast naturalny Żyd przejmuje po ojcu biologicznym swój status kapłana lub lewity. Żyd, który grzeszy lub odrzuca rolę członka narodu wybranego, nadal pozostaje Żydem, a do pewnego stopnia zachowuje tożsamość dziecka przymierza, nawet porzuciwszy całkowicie swoją wiarę dla innego wyznania. Co dla katolików może być szokujące.

Dzień Judaizmu w Kościele katolickim w Polsce został zainspirowany i ustanowiony w 1997 roku przez KEP, a po raz pierwszy obchodzono go w styczniu 1998 roku. Dlaczego Kościół wszedł w dialog z Żydami i judaizmem? 
Dzień judaizmu jest wynikiem zmian, jakie miały miejsce w świecie i w samym Kościele katolickim w XX wieku. Jeśli chodzi o świat, myślę tu o tragicznym wydarzeniu, jakim był Holokaust, a także powstaniu państwa Izrael. W przypadku zmian w Kościele chodzi o Sobór Watykański II oraz ogłoszenie Deklaracji o stosunku Kościoła do religii niechrześcijańskich Nostra aetate, a także pontyfikat Jana Pawła II, który był wielkim orędownikiem dialogu. Spotkania Jana Pawła II
z Żydami, odbywające się zarówno podczas podróży apostolskich, jak i w samym Watykanie, zajmowały ważne miejsce w jego posłudze. Potrzebę dialogu z judaizmem podkreślają także następni papieże. Była to ważna część nauczania papieża Benedykta XVI, a obecnie papieża Franciszka. Inicjatywa przygotowana przez Komitet Episkopatu Polski do spraw Dialogu z Judaizmem wynika z nauczania Kościoła katolickiego. Została ona pomyślana jako sposobność do pogłębienia świadomości wyznawców Jezusa Chrystusa o korzeniach, początkach i naturze swojej wiary, a także zacieśnienia więzi z wyznawcami judaizmu, głównie poprzez wzajemne poznawanie się i obustronne kontakty. Zasadniczy nacisk został położony na wymiary religijne, co znalazło wyraz przede wszystkim we włączeniu jej w ramy liturgii. Doroczne obchody Dnia Judaizmu zostały wyznaczone na 17 stycznia, czyli w przeddzień Tygodnia Modlitwy o Jedność Chrześcijan, dzięki czemu została potwierdzona łączność ekumenizmu między poszczególnymi wyznaniami chrześcijańskimi z dialogiem między dwoma siostrzanymi religiami - chrześcijaństwem i judaizmem rabinicznym.
Nie wchodząc w szczegółową analizę, można powiedzieć, że dialog międzyreligijny jest wielkim wyzwaniem, ale i koniecznością w dzisiejszym świecie pełnym zagrożeń. Jest to wyzwanie dla obu stron - dla Żydów i dla chrześcijan.

W przesłaniu na tegoroczne obchody Komitet Episkopatu ds. Dialogu z Judaizmem zwrócił uwagę na ścisłe pokrewieństwo religii żydowskiej i chrześcijańskiej. Czy może Pani nakreślić pokrótce to pokrewieństwo?
Już w czwartym rozdziale deklaracji Nostra aetate jest mowa o tym pokrewieństwie, wskazując na wspólne korzenie obu religii oraz na bogate dziedzictwo duchowe, które jest wspólną własnością Żydów i chrześcijan. Wyznawcy obu religii uznają Abrahama za swego ojca w wierze i odwołują się do nauczania Mojżesza i proroków. Na wspólnych spotkaniach możemy modlić się wspólnie psalmami. Warto też przypomnieć słowa Jana Pawła II podczas wizyty w Synagodze Większej 13 kwietnia 1986 roku. Zwracając się do wyznawców judaizmu mówił: „Wgłębiając się we własną tajemnicę, Kościół Chrystusowy odkrywa więź łączącą go z judaizmem. Religia żydowska nie jest dla naszej religii rzeczywistością zewnętrzną, lecz czymś wewnętrznym”.

Bp Mieczysław Cisło podkreśla, że „wspólne dziedzictwo Żydów i chrześcijan wzywa ich do dawania świadectwa jedynemu Bogu i jego przykazaniom”. Czy możemy się pochwalić jakimiś „osiągnięciami” w tym temacie?
Nie wiem, czy to można nazwać osiągnięciami. W ciagu tych 20 lat od ustanowienia Dniu Judaizmu miało miejsce wiele wydarzeń o charakterze historycznym, czy też społecznym w Polsce, które wpływały, także na sposób prowadzenia dialogu, można mówić o wzlotach i upadkach. Mimo to inicjatywa ta była kontynuowana, ponieważ jest ona koniecznością we współczesnym świecie. Należy wracać do fundamentalnych założeń, że dialog międzyreligijny to forma wzajemnego ubogacania i owocnej współpracy, która ożywia i chroni najwyższe wartości i cele duchowe człowieka. Ze strony chrześcijan chodzi o dawanie świadectwa wartości Ewangelii.
Oczywiście możemy wskazać wiele inicjatyw, które się wpisały w coroczne spotkania modlitewne przedstawicieli obu religii. Wielu z nich inicjatorem była Polska Rada Chrześcijan i Żydów. Wśród takich spotkań można wymienić organizowane w wielu miastach Marsze Pamięci i spotkania modlitewne, ale także wykłady i konferencje.

Czy Żydzi podobnie jak my organizują dni poświęcone innym religiom?
Takiej inicjatywy, jak Dzień judaizmu w Kościele katolickim po stronie żydowskiej nie ma. Nawet nie może być. Dialogiem zajmują się niektóre kręgi żydowskie. Wynika to z samego judaizmu, w którym można wyróżnić różne nurty, między innymi judaizm ortodoksyjny, reformowany, konserwatywny. A zatem nie istnieje żadna centralna instytucja, która mogłaby ogłosić np. Dzień chrześcijaństwa w judaizmie. Dialog podejmowany jest przez przedstawicieli różnych środowisk żydowskich. Warto tu wspomnieć oświadczenie rabinów ortodoksyjnych na temat chrześcijaństwa z 3 grudnia 2015 roku, które zawiera następujące przesłanie: „Czynić wolę naszego Ojca w niebie: ku partnerstwu Żydów i chrześcijan”. W końcowym fragmencie tego oświadczenia jest ważny program dla obu religii: „Naśladując Boga, Żydzi chrześcijanie muszą proponować wzory służby, bezwarunkowej miłości i świętości. Wszyscy jesteśmy stworzeni na Święty Obraz Boga, a Żydzi i chrześcijanie pozostaną wierni wobec Przymierza, wspólnie dążąc do zbawienia świata”.

Przywołano też wypowiedź Jana Pawła II: „Kto spotyka Jezusa Chrystusa, spotyka judaizm”.
Jak już wspomniałam, zarówno chrześcijaństwo, jak i judaizm wyrastają z jednej i z tej samej religii biblijnego Izraela. Czytając Ewangelię poznajemy realia ziemskiej ojczyzny Jezusa, środowiska w którym dorastał i działał. Poznajemy zwyczaje związane z obchodami świąt żydowskich, o których mowa w Starym Testamencie. W ten sposób spotykamy judaizm czasów Chrystusa. Natomiast w odniesieniu do obecnej sytuacji, spotkanie Jezusa w życiu każdego człowieka zmienia perspektywę spojrzenia na życie, świat i ludzi. To w Nim bowiem spotykamy innego człowieka.

rozmawiała Arleta Wencwel

Prof. UKSW dr hab. Anna Kuśmirek - jej obszary badań to: języki biblijne, targumy, egzegeza żydowska, antropologia biblijna, geografia biblijna. Jest autorką wielu publikacji o tematyce biblijnej, opracowała także „Hebrajsko-polski Stary Testament. Pięcioksiąg wydanie interlinearne z kodami gramatycznymi, transliteracją oraz indeksem rdzeni”, „Hebrajsko-polski Stary Testament. Prorocy”, „Hebrajsko-polski Stary Testament. Pisma”. W 2012 roku otrzymała Medal Komisji Edukacji Narodowej.

Dodaj komentarz

Aby dodać komentarz, prosimy o przepisanie wyrazów z obrazka. Wyrazy muszą być oddzielone spacją.

Ludzie

Pozostałe kategorie
komentarz redaktora
w słowie bożym
prawo kanoniczne
meandry czwartej wladzy
sacrum w muzyce
nauka spoleczna kosciola

Opiekun nr 20(507) od 24 września 2017

Zapytaj w parafii o nowego "Opiekuna", a w nim m.in. przejmujące świadectwo rodziny namawianej do aborcji, akcjach diecezjalnej Caritas i reportaż z Lichenia.

Zamów prenumeratę

 

kwartlanik

Kwartalnik "Opiekuna" -
Okno Wiary 2(10) 2017

w którym pragniemy rozmawiać z naszymi Czytelnikami o wierze, Kościele, rodzinie i historii.
W najnowszym numerze o św. Józefie

ARCHIWUM KWARTALNIKA

banner
Drewniane kościólki Jasna i ta druga strona 25 lat diecezji

Ta strona używa plików Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce. Więcej