Autorzy Archiwum Galeria Polecane Kontakt Ogłoszenia

2018-02-08 12:53:34

U grobów Apostołów

sarkofag

Jedna z najstarszych gmin chrześcijańskich w antycznym świecie powstała jeszcze w czasach apostolskich w Rzymie,
stolicy Imperium panującego nad całym basenem Morza Śródziemnego. Według historyka kościelnego Euzebiusza z Cezarei św. Piotr, Apostoł przybył do Rzymu z Antiochii po okresie głoszenia Ewangelii wiernym na Wschodzie i został biskupem miejscowej gminy chrześcijańskiej, którą kierował przez 25 lat.

W stolicy Cesarstwa św. Piotr musiał zmierzyć się z podstępnym Szymonem Magiem, który usiłował zwodzić tutejszych chrześcijan. Aż do prześladowań rozpętanych za Nerona mógł niemal bez przeszkód głosić wiarę chrześcijańską mieszkańcom Rzymu.

Śmierć Apostołów
Pierwszy papież pozdrawiał wiernych w swoim liście z Babilonu, jak nazywał Rzym (1 P 5, 13). Odniesienie do starożytnej stolicy bałwochwalstwa i występku było nieprzypadkowe, bowiem misja Apostoła w wielkiej metropolii musiała być niesłychanie trudna i pełna pułapek. Mimo to praca apostolska w wielkim mieście była bardzo owocna. Powstała jedna z największych i najbardziej prężnych wspólnot chrześcijańskich w Cesarstwie Rzymskim. Pontyfikat św. Piotra trwał 33 lata i został gwałtownie przerwany przez wyrok śmierci, jaki wydał na Księcia Apostołów cesarz Neron.
Około 60 roku po Chr. do miasta przybył w łańcuchach także św. Paweł Apostoł, który zamieszkał w prywatnym mieszkaniu w towarzystwie żołnierza, który miał obowiązek go pilnować. Ta specyficzna forma aresztu umożliwiła mu swobodne głoszenie nauki chrześcijańskiej zamieszkującym w Rzymie Żydom i poganom. Niestety w lecie 64 r. po Chr. w Rzymie wybuchł tragiczny pożar, który zniszczył większą część miasta. Aby uśmierzyć gniew zrozpaczonego i bezdomnego ludu, Neron oskarżył chrześcijan o umyślne podpalenie metropolii. Pośród setek straconych w okrutny sposób wyznawców Chrystusa znaleźli się święci Piotr i Paweł. Św. Piotr został ukrzyżowany głową w dół na Wzgórzu Watykańskim, w pobliżu Cyrku Nerona. Według późniejszej tradycji Apostoł chciał być ukrzyżowany w ten sposób, gdyż nie uważał się za godnego by umrzeć taką samą śmiercią jak Jezus Chrystus. Św. Pawła ścięto mieczem za murami miasta, koło Bramy Ostyjskiej. Według legendy na miejscu gdzie po ścięciu św. Pawła upadła jego głowa, natychmiast wytrysnęły trzy źródła.

Na Watykańskim Wzgórzu
Niemal od samego początku miejsca związane z męczeńską śmiercią i pochówkiem obydwu Apostołów były otoczone niezwykłą czcią wiernych. W czasach papieża św. Zefiryna chrześcijański kapłan Gajusz wspominał o pomnikach apostołów na Wzgórzu Watykańskim i przy Drodze Ostyjskiej. Gajusz wspominał: „Mogę pokazać trofea apostołów: jeśli bowiem pójdziesz na Wzgórze Watykańskie czy na Drogę Ostyjską, znajdziesz trofea tych, którzy założyli ten Kościół”. Pod nazwą trofeów kryją się zapewne specjalnie zbudowane pomniki, które upamiętniały miejsca śmierci Świętych Piotra i Pawła i znaczyły miejsca ich pochówku. Wykopaliska przeprowadzone przez archeologów pod Bazyliką św. Piotra pozwoliły, w połączeniu z informacjami starożytnych pisarzy, zrekonstruować pierwotny wygląd Watykańskiego Wzgórza. Szczególne znaczenie miały badania archeologiczne przeprowadzone na prośbę papieża Piusa XII. Okazało się, że obok Cyrku Nerona i pogańskiej świątyni istniał tu cmentarz usytuowany na zboczu wzniesienia. Obok skromnych nagrobków stały okazałe, ozdobione rzeźbami mauzolea bogaczy. Wzdłuż wąskich uliczek usytuowane ceglane i kamienne grobowce zdobione inskrypcjami i płaskorzeźbami. Na cmentarzu znaleźli miejsce spoczynku chrześcijanie i poganie.

Piotr jest tutaj
Pod prezbiterium bazyliki odkryto czerwony mur z niszami, do którego przylegały grobowce i mała kapliczka, która jest zapewne wspomnianym przez Gajusza trofeum. Na tynku pokrywającym mur widniały greckie i łacińskie napisy odnoszące się do Apostoła Piotra. Szczególną uwagę zwróciła grecka inskrypcja głosząca, że „Piotr jest tutaj”. Już w II w. po Chr. chrześcijanie wiedzieli, gdzie znajdują się doczesne szczątki pierwszego biskupa Rzymu. Pod czerwoną ścianą badacze odkryli pozostałości grobów. W 1942 roku u podstawy czerwonego muru, dokładnie poniżej współczesnego ołtarza bazyliki, odkryto grób z I w, po Chr., a w nim liczne kości ludzkie i fragmenty purpurowej, przetykanej złotą nicią tkaniny. Papież Pius XII ogłosił po II wojnie światowej, że pod głównym ołtarzem bazyliki archeolodzy odkryli grób św. Piotra. W 1952 roku szczątki odkryte w tym grobie zostały ponownie zbadane przez włoską archeolog, Margheritę Guarducci i współpracujących z nią antropologów. W grobowej niszy znajdowały się kości trzech osób, które badacze musieli teraz pracowicie rozdzielić i przeanalizować. Ich baczną uwagę zwróciły fragmenty szkieletu trzeciej z pochowanych w grobie osób. Okazały się być kośćmi wiekowego, około siedemdziesięcioletniego mężczyzny. Purpurowy materiał trafił do grobu zapewne w czasie uroczystego pochówku, który urządzili szczątkom wierni. Doktor Guarducci, wybitna specjalistka w dziedzinie archeologii Grecji i Rzymu oraz greckich inskrypcji, przypuszczała, że ma do czynienia ze szkieletem któregoś z pierwszych zwierzchników Kościoła, być może samego Księcia Apostołów. W 1968 roku bł. papież Paweł VI ogłosił oficjalnie, że odkryto doczesne szczątki św. Piotra, Apostoła.

Pawłowi, apostołowi i męczennikowi
Starożytni pisarze kościelni opisywali także trofeum poświęcone pamięci Apostoła Narodów, które znajdowało się za Bramą Ostyjską, przy drodze prowadzącej z Rzymu na zachód. Pod Bazyliką Świętego Pawła za Murami archeolodzy odkryli pozostałości starożytnego cmentarza, podobnego do nekropolii ze Wzgórza Watykańskiego, choć nieco uboższego. Pierwszy chrześcijański cesarz rzymski, Konstantyn Wielki, kazał nad trofeum św. Pawła wybudować okazałą bazylikę. W 2006 roku pod jej głównym ołtarzem odkryto marmurowy sarkofag zawierający kości ludzkie. Sarkofag spoczywał pod kamiennym nagrobkiem z napisem: „Pawłowi, apostołowi i męczennikowi”. Szczątki złożone w kamiennej skrzyni należą właśnie do tego Świętego.
Cesarz Konstantyn Wielki po uznaniu chrześcijaństwa za legalną religię w 313 roku po Chr. wybudował na Watykanie i za Bramą Ostyjską dwie wielkie i bogato zdobione bazyliki, które stały się głównymi świątyniami Wiecznego Miasta. Do ich zbudowania użyto kolumn i innych elementów pochodzących z rozebranych na rozkaz cesarza pogańskich świątyń. Nad stolicą cezarów, gdzie ponieśli śmierć dwaj Apostołowie, w końcu zatryumfował krzyż Chrystusa.

Tekst Szymon Modzelewski

Zdjęcie: Widok na sarkofag św. Pawła, Apostoła

Dodaj komentarz

Aby dodać komentarz, prosimy o przepisanie wyrazów z obrazka. Wyrazy muszą być oddzielone spacją.

Archeologia i historia

Pozostałe kategorie
komentarz redaktora
w słowie bożym
prawo kanoniczne
meandry czwartej wladzy
sacrum w muzyce
nauka spoleczna kosciola
okladka 15

Opiekun nr 17(530) od 12 sierpnia 2018

Zapytaj w parafii o nowego "Opiekuna", a w nim m.in
artykuły o Matce Bożej w różnych odsłonach

Zamów prenumeratę

 

baner
banner
figazmakiem
Drewniane kościólki Jasna i ta druga strona 25 lat diecezji

Ta strona używa plików Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce. Więcej