Autorzy Archiwum Galeria Polecane Kontakt Ogłoszenia

2011-03-17 11:50:17

Krzyż z pierwszej świątyni

Olszyna to niewielka wieś rozproszona wśród pagórków Wzgórz Ostrzeszowskich, oddalona zaledwie kilka kilometrów od miasta. Znajduje się tutaj otoczona starymi lipami skromna, ale jakże piękna kaplica. Jej niegdyś śnieżnobiałe ściany dzisiaj trochę przyblakły, drewno też jakby trochę odchyliło się od pionu – nie zmienia to jednak faktu, iż obiekt ten bez wątpienia można zaliczyć do malowniczych. Właśnie taką  architekturę, piękną w swojej prostocie, cenię sobie najbardziej. Zachowane stare źródła na jej temat pozwalają lepiej poznać jej dawne dzieje.

Miejscowość wzmiankowana jest po raz pierwszy w 1305 roku jako „Olsina”, była wówczas własnością rodu Małdrzyków Olszyńskich herbu Poraj. W 1645 roku starosta ostrzeszowski Andrzej Siewierski uzyskał przywilej na lokowanie tu miasta wywodzącego się od swojego imienia - Andrzejów. Jednak do jego powstania nigdy nie doszło. Wizytacja kościelna z 10 listopada 1694 roku opisuje kościół w Olszynie jako publiczną kaplicę pod wezwaniem św. Wawrzyna, które jest z „drzewa zbudowana, potrzebująca gruntownej reperacji, pokryta szkudłami, mająca trzy ołtarze, główny pod tytułem św. Wawrzyńca, męczennika, jeden poboczny pod wezwaniem św. Jana Nepomucena, drugi pod wezwaniem św. Marii Magdaleny”. Kiedy mija niecałe sto lat, dochodzi do kolejnej wizytacji, dzięki której możemy dokładniej poznać przeszłość tych terenów. Zgodnie z informacjami tam zawartymi „kościół (...) chyli się do upadku, cały z drzewa, ma dzwonnicą drewnianą, osobno stojącą z dwa dzwonami. Wewnątrz kościoła są trzy ołtarze zrujnowane, kościół jest publiczną kaplicą, ma przywilej na odpust w dzień 10 sierpnia, św. Wawrzyńca, męczennika. Nie ma paramentów do odprawiania nabożeństwa, proboszcz je przywozi z fary ostrzeszowskiej. W dawnych wiekach było tu mieszkanie dla proboszcza z Ostrzeszowa i grunta kościelne. Dziś kościół ten nie ma żadnych funduszów na swe utrzymanie. Kościół ten zbudowali dziedzice dóbr olszyńskich”.

Tego typu fundacje nie były rzadkością, tym bardziej, że lokalna szlachta należała do majętnych. Wieś miała bowiem charakter wybitnie uprzemysłowiony, już w 1733 r. pracowała tutaj huta szkła, od połowy XVIII wieku papiernia, następnie w 1852 r. aż cztery huty żelaza. Lata dobrobytu przerwał wybuch II wojny światowej, dzisiaj dawny pałac wraz z folwarkiem znajduje się w całkowitej ruinie. Nic więc w tym dziwnego, że i świątynia nie ma się obecnie najlepiej... Jak już dawniej kroniki wspominały: ,,nie ma ona żadnego funduszu na swoje utrzymanie. Proboszcz ostrzeszowski ma obowiązek odprawiać tu nabożeństwo w dzień św. Wawrzyńca męczennika(...), z którego renta dziś mizerna. Za czasów byłej Rzeczypospolitej Polskiej dziedzice dóbr olszyńskich ponosili wszelkie ciężary budowy i odprawiania nabożeństwa.”
Kolejne źródła o świątyni pochodzą z XIX wieku i traktują o dobrze nam znanej obecnie istniejącej kaplicy: „Już od niepamiętnych czasów istniał tam kościół z modrzewia. W roku 1820 zbudowano nową w pruski mur. Ks. Gogół, proboszcz ostrzeszowski, ją pobenedykował w roku 1821, w dzień odpustowy św. Wawrzyńca dnia 10 sierpnia. Patronem jest dominium Olszyna, wszelkie ciężary ono ponosi”. Proste kształty kościoła zdobi konstrukcja szachulcowa, zwana potocznie murem pruskim. Stosowano ją w budownictwie drewnianym z zastosowaniem krzyżujących się konstrukcji ramowych, złożonych ze słupów ustawionych na podwalinie oraz leżących na nich belek, usztywnionych ryglami. Przestrzeń wewnętrzna uzupełniana była gliną lub cegłą. Rezultatem takiego budowania jest specyficzny wizerunek otynkowanego na biało budynku poprzecinanego ciemnymi belkami. Krótkie prezbiterium zamknięte jest trójbocznie z zakrystią od północy. Od zachodu dostawiono do nawy kruchtę w kształcie niskiej wieży konstrukcji słupowej, szalowanej deskami. U stóp kościoła płynie struga dopływu rzeki Baryczy. Dawniej podczas cholery chowano na placu przed świątynią zmarłych w Olszynie katolików.

Skromne wnętrze niewielkiego kościółka zdobi manierystyczny ołtarz główny wykonany przez stolarza Błażeja z Wieruszowa w 1650 roku. Informacja na temat daty i autorstwa dzieła miała się zachować na tyle ołtarza. W 1698 roku z fundacji Barbary Lipskiej został on pomalowany. W głównym polu znajduje się obraz św. Wawrzyńca z klęczącą postacią księdza fundatora. Na nim także napis fundacyjny i data 1697. W polach bocznych umieszczono obrazy św. Barbary i św. Katarzyny. Oprócz głównego ołtarza znajdują się tutaj także skromne ołtarze boczne z barokowymi obrazami
św. Marii Magdaleny i św. Męczennika. Na belce tęczowej ludowy krucyfiks o tradycjach gotyckich, pamiętający pierwszą świątynię wzniesioną w tym miejscu.

Tekst i foto Aleksander Liebert


Galeria fotografii

Przeglądaj galerię wersji Flash

Dodaj komentarz

Aby dodać komentarz, prosimy o przepisanie wyrazów z obrazka. Wyrazy muszą być oddzielone spacją.

Artykuły

Pozostałe kategorie
komentarz redaktora
w słowie bożym
prawo kanoniczne
meandry czwartej wladzy
sacrum w muzyce
nauka spoleczna kosciola
okladka 12

Opiekun nr 13(526) od 17 czerwca 2018

Zapytaj w parafii o nowego "Opiekuna", a w nim m.in
relacja z 22. Spotkania Młodych na Lednicy

Zamów prenumeratę

 

baner
banner
figazmakiem
Drewniane kościólki Jasna i ta druga strona 25 lat diecezji

Ta strona używa plików Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce. Więcej