Autorzy Archiwum Galeria Polecane Kontakt Ogłoszenia

2017-09-07 10:18:19

Nie tylko w koronie z dwunastu gwiazd

gentitle

Koronowanie wizerunków Matki Bożej należy w Polsce do kilkuwiekowej tradycji. Jest to jednak czynność ludzka. W sztuce natomiast Maryję koronuje Trójca Święta, Jezus Chrystus, anioł albo kilka aniołów.

I jeden, i drugi rodzaj koronacji podkreśla wybranie Maryi na Rodzicielkę Syna Bożego. Ikonografia koronowania Matki Bożej łączy najczęściej to wydarzenie z jej wniebowzięciem, ukazując wyniesienie Maryi ponad niebo i ziemię.

Monarchini z Nazaretu
Maryja jawi się w koronie z dwunastu gwiazd jako Niepokalana, a przedstawia się Ją w ten sposób najczęściej w typie Niewiasty Apokaliptycznej. W owych dwunastu gwiazdach egzegeci, czyli komentatorzy Pisma Świętego, widzą między innymi symbol dwunastu plemion czy pokoleń Izraela, narodu wybranego, z którego wywodziła się Matka Boża, a w tworzonym przez gwiazdy wieńcu znak triumfu Kościoła.
Królową niebios nazwał Maryję papież Sykstus IV w 1477 roku, pisząc o Jej niepokalanym poczęciu. Papież Pius IX wskazał na Matkę Bożą jako Królową nieba i ziemi w konstytucji apostolskiej Ineffabilis Deus, a papież Pius XII, definiując wniebowzięcie Maryi, widział w niej Królową zasiadającą w niebie. Także wypowiedzi niektórych świętych odnosiły się do Bogarodzicy jako Pani nieba i ziemi, chociażby św. Alfons Maria Liguori w dziele zatytułowanym Uwielbienia Maryi ukazał Ją nie jako „królową sprawiedliwości, a tylko [jako] Królową Miłosierdzia, której jedynym zadaniem jest litować się nad grzesznikami i przebaczać”.
Natomiast o koronacji Maryi pisała żyjąca w XVII wieku hiszpańska mistyczka Maria z Agredy w Mistycznym Mieście Bożym. W dziele tym Maryja jawi się jako słusznie obdarzona monarszą godnością Pani całego stworzenia, ale także jako wierna Oblubienica Ducha Świętego, posiadająca przywileje „na mocy nadanego Jej Majestatu”. Ukoronowania Maryi dokonać miała Trójca Święta, umieszczając na Jej skroniach „koronę o jasności tak cudownej i wartości tak nieoszacowanej, że żadne stworzenie tego nie widziało i nigdy nie zobaczy”, następnie cały niebiański dwór miał złożyć hołd Matce Bożej jako Królowej, „okazując Jej cześć, szacunek i uniżoność”.

Anielska koronacja
Mimo iż często koronację Maryi łączy się w sztuce z jej wniebowzięciem, nie zawsze jest to regułą. Najwybitniejszy artysta niemieckiego renesansu Albrecht Dürer przedstawił na przykład Maryję jako koronowaną przez anioły podczas adorowania przez nią Dzieciątka czy na rycinie Święta Rodzina z trzema zającami w otoczonym murem, symbolizującym Jej nienaruszone dziewictwo ogrodzie. „Samotny” anioł koronuje natomiast Matkę Bożą na miniaturze z ozdobionego między innymi przez wspomnianego Albrechta Dürera modlitewnika cesarza Maksymiliana I. Koronowanie Maryi przez dwa niebiańskie duchy wyobraził też artysta włoskiego baroku Guido Reni. Zasiadającej na tęczy Maryi z Dzieciątkiem towarzyszą – poza koronującymi - dziecięce anioły z różami w rękach, a poniżej wielcy święci Kościoła, w gronie których możemy dostrzec Augustyna z Hippony, Ignacego z Loyoli, Franciszka z Asyżu czy Dominika Guzmána.

Przed tronem Trójcy Świętej
Hiszpański malarz epoki baroku Diego Velázquez to właśnie Trójcę Świętą ukazał jako koronującą Maryję. Bóg Ojciec z Synem Bożym, odziani w purpurowe szaty, dzierżą monarsze insygnia: Bóg Ojciec jabłko podobne bardziej do symbolizującej wiekuiste panowanie kuli, a Syn Boży berło. Na wysokości ich głów, ponad Matką Bożą, unosi się Duch Święty w postaci gołębicy. Od Niego to biegnie ku Maryi, przenikając wnętrze korony, świetlisty, biały promień. Jednak korona ta ma kształt inny niż klasyczny. Insygnium to jest bowiem wieńcem z czerwonych róż. Symbolika i kolor owych kwiatów może nawiązywać do Matki Bożej jako Róży bez kolców, określanej tak w związku z jej wolnością od grzechu, ale może również nawiązywać do Jej płomiennej, pełnej pokory miłości do Boga. W podobny sposób koronację Maryi przedstawił także najwybitniejszy rzeźbiarz polskiego średniowiecza, Wit Stwosz, w zwieńczeniu ołtarza w kościele mariackim w Krakowie.
Jako Osoba jedynie towarzysząca koronacji Matki Bożej, Bóg Ojciec wyobrażony został na piętnastowiecznym weneckim obrazie Antonia Vivariniego i Giovanniego d’Alemagna. Maryję koronuje jej Syn przed zasiadającym na marmurowym tronie Bogiem Ojcem. Oparcie tronu wypełniają chóry niebieskich cherubinów i czerwonych serafinów, natomiast ponad oparciem i z obu jego stron znajdują się pozostałe chóry anielskie, których łącznie jest tutaj dziewięć. Niżej widzimy postacie ze Starego i Nowego Testamentu, między innymi króla Dawida, proroków, św. Jana Chrzciciela, apostołów, licznych świętych i święte. Na pierwszym planie znajdują się ewangeliści z księgami Ewangelii i z tetramorfami, to znaczy czterema istotami apokaliptycznymi: człowiekiem, lwem, wołem i orłem. Zwracają też uwagę nagie dzieci z arma Christi, czyli z narzędziami męki Pańskiej. W dzieciach tych można widzieć niewiniątka zamordowane na rozkaz Heroda.
Koronowana Matka Boża przyjmuje najczęściej pokorną postawę wyrażającą się w lekkim pochyleniu ciała oraz w geście skrzyżowanych na piersiach rąk. Taką ukazał Maryję na przykład włoski malarz przełomu gotyku i renesansu Gentile da Fabriano. Ponadto Zbawiciel koronując Matkę, udziela Jej w tym samym momencie swego błogosławieństwa. Czasem koronowanie Maryi dokonuje się przed całym niebiańskim dworem. Ukazali tak jej koronację nie tylko wspomniani już artyści Antonio Vivarini i Giovanni d’Alemagna, ale i Fra Angelico, co więcej, wyposażył on anioły w kadzielnice, trąby, skrzypce i organy, podczas gdy Peter Paul Rubens w lutnie. Ten flamandzki malarz przedstawił koronującego Matkę Jezusa Chrystusa w rezurekcyjnym płaszczu, poniżej zaś tłum zdumiony nieobecnością ciała Maryi w całunie, a zamiast niego pojawieniem się w nim kwiatów, oraz odsunięty z wejścia do grobu Matki Bożej okrągły kamień z wyrytym na nim napisem „Maria”, bliźniaczo podobny do kamienia z grobu zmartwychwstałego Zbawiciela, co też wskazuje na wyjątkową godność Maryi.

Tekst Justyna Sprutta

Dodaj komentarz

Aby dodać komentarz, prosimy o przepisanie wyrazów z obrazka. Wyrazy muszą być oddzielone spacją.

Artykuły

Pozostałe kategorie
komentarz redaktora
w słowie bożym
prawo kanoniczne
meandry czwartej wladzy
sacrum w muzyce
nauka spoleczna kosciola
okladka 24

Opiekun nr 24(511) od 19 listopada 2017

Zapytaj w parafii o nowego "Opiekuna", a w nim m.in. "Brat naszego Boga" - pożegnanie ze św. Albertem oraz artykuł o niedawno otwartej Pustelni Salezjańskiej "Ognisko Miłosierdzia"

Zamów prenumeratę

 

kwartlanik

Kwartalnik "Opiekuna" -
Okno Wiary 2(10) 2017

w którym pragniemy rozmawiać z naszymi Czytelnikami o wierze, Kościele, rodzinie i historii.
W najnowszym numerze o św. Józefie

ARCHIWUM KWARTALNIKA

banner
figazmakiem
Drewniane kościólki Jasna i ta druga strona 25 lat diecezji

Ta strona używa plików Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce. Więcej