Autorzy Archiwum Galeria Polecane Kontakt Ogłoszenia

2015-11-24 12:15:57

Bitwa z Matką Zwycięską

klasztor

Najbardziej znanym dla pielgrzymów miejscem w Portugalii jest sanktuarium maryjne w Fatimie. Niewielu jednak wie, że warto przejechać 20 kilometrów dalej, by trafić do klasztoru pod wezwaniem Matki Boskiej Zwycięskiej, czyli Santa Maria da Vittoria w Batalha.

Batalha to po portugalsku bitwa. Taką właśnie nazwę otrzymało niewielkie, liczące 15 tysięcy mieszkańców miasteczko. Dlaczego? Za chwilę wszystko będzie jasne. Od okolicznych miasteczek odróżnia je ogromne opactwo Matki Bożej Zwycięskiej, czyli Mosteiro de Santa Maria da Vittoria. Podziwiać w nim można misterne wykończenia i rzeźby, wnętrze kościoła i krużganki. To jeden z najwspanialszych przykładów renesansu manuelińskiego, połączenia gotyku, renesansu, stylu mauretańskiego i elementów indyjskich.

Kościół za zwycięstwo
Znajdujący się tu dominikański klasztor, a z nim kościół, wybudowano jako dziękczynienie Najświętszej Maryi Pannie za obronę Portugalii przed Kastylią. W 1385 roku w pobliżu Aljubarrota rozegrała się bitwa, w której zwycięstwo Portugalczyków przypisano cudownej interwencji Maryi. Wszystko zaczęło się po śmierci portugalskiego króla Ferdynanda, który był bezdzietny i decyzji kastylijskiego króla Jana I, który chciał wstąpić na portugalski tron. Miał szanse, bo jego żoną była Beatrice, córka Ferdynanda. Portugalia postanowiła bronić swojej niezależności. Przyrodni brat Ferdynanda z nieślubnego łoża, Jan de Avis postanowił włączyć się w walkę o tron.
Przed bitwą wspomniany przed chwilą Jan (wcześniej mistrz rycerskiego Zakonu Chrystusowego zwolniony przez papieża ze ślubów zakonnych) obiecał Matce Bożej, że jeżeli zwycięży, wybuduje kościół pod jej wezwaniem. 14 sierpnia 1385 roku armia kastylijska stanęła naprzeciw portugalskiej, dowodzonej przez Jana de Avis na polach pod Sao Jorge kilka kilometrów od Aljubarrota i od obecnego Batalha. Wprawdzie widać było przewagę kastylijczyków, ale udało się, zwyciężyli Portugalczycy. Od Jana z Avis rozpoczęła się nowa dynastia, która rządziła w Portugalii do 1578 roku, czyli prawie dwieście lat. Dla utrwalenia portugalsko-angielskiego przymierza Jan ożenił się z Angielkę Filipą z Lancaster. Po śmierci małżonkowie zostali pochowani w kaplicy grobowej dobudowanej do nawy kościoła w Batalha. Pochowany tam został także m.in. Henryk Żeglarz. Tak na marginesie dodam, że Henryk nigdy nie pływał na statkach. Skąd więc przydomek Żeglarz? Otrzymał go kilkaset lat po śmierci jako protektor żeglarzy i odkrywców. Z jego inicjatywy podjęto wiele wypraw żeglarskich, przede wszystkim wzdłuż zachodniego wybrzeża Afryki. Uważany jest on również za patrona rozwoju floty portugalskiej i odkryć geograficznych, założyciela uniwersytetu w Lizbonie, szkoły kartografii i astronomii w Sagres, uznawanej za pierwszą akademię morską na świecie. Wróćmy teraz do kościoła i klasztoru dominikanów.

Klasztor dominkanów
Od razu po zwycięskiej bitwie Jan z Avis zlecił budowę kościoła, która trwała 150 lat. Dzieło kontynuowali jego synowie. Pracami przy wznoszeniu opactwa kierowało 15 architektów, a pierwszym z nich był Afonso Domingues. Wraz z klasztorem zaczęła powstawać miejscowość Batalha. Oddano go dominikanom, którzy modlili się i pracowali w nim do likwidacji zakonów w 1834 roku. Uważany jest on za przykład połączenia architektury angielskiego gotyku i elementów rodzimego stylu manuelińskiego.
Obecnie kościół to trójnawowa bazylika z transeptem. Ma 80 metrów długości i jest jednym z największych kościołów gotyckich w Portugalii. Ma bardzo bogato zdobione elewacje. Od wschodniej strony do prezbiterium kościoła dobudowano dużą rotundę jako mauzoleum. W piaskowcu wykute zostały tam m.in. postacie Jana II Duarte i jego żony ułożone na tumbie grobowej. Natomiast do północnej nawy kościoła przylega dziedziniec z bogato zdobionymi krużgankami to Krużganek Królewski (Claustro Real), nazywany również Krużgankiem Jana I. Tam na górnych częściach łuków można zobaczyć maswerki (dekoracyjne, geometryczne wzory używane do wypełnienia górnej części gotyckiego okna, rozety, itp.) o różnorodnych, skomplikowanych wzorach. Przylegający do wschodniego boku krużganka kapitularz ukończono w XV wieku. Zbudowany został na planie kwadratu z pojedynczym sklepieniem z szesnastu żeber. Od 1924 roku w kapitularzu znajduje się Grób Nieznanego Żołnierza upamiętniający portugalskich żołnierzy zabitych w czasie I wojny światowej. Za czasów Alfonsa V dobudowano też krużganek, który zwiększył liczbę klasztornych pomieszczeń. Dodam jeszcze, że to jeden z pierwszych piętrowych krużganków wybudowanych w Portugalii. Jego styl jest prosty i stanowi kontrast dla bogato zdobionego Krużganka Jana I. W przyległych budynkach znajdowały się m. in. spiżarnia, mały refektarz, magazyn drewna i oliwy, dormitoria, szpital i biblioteka. Niestety część budynków klasztornych została zniszczona przez wojska napoleońskie, które stacjonowały tu w 1808 i 1810 roku. Spłonęły wtedy dormitoria i biblioteka. Na początku XX wieku klasztor uznano za zabytek narodowy, a w 1980 roku zamieniono go na muzeum.

Tekst Renata Jurowicz

Dodaj komentarz

Aby dodać komentarz, prosimy o przepisanie wyrazów z obrazka. Wyrazy muszą być oddzielone spacją.

Artykuły

Pozostałe kategorie
komentarz redaktora
w słowie bożym
prawo kanoniczne
meandry czwartej wladzy
sacrum w muzyce
nauka spoleczna kosciola
okladka 22

Opiekun nr 22(509) od 22 października 2017

Zapytaj w parafii o nowego "Opiekuna", a w nim m.in. o pracującej w Etiopii Magdalenie Fiec, która odkryła swoje misyjne powołanie podczas studiów na Politechnice Śląskiej.

Zamów prenumeratę

 

kwartlanik

Kwartalnik "Opiekuna" -
Okno Wiary 2(10) 2017

w którym pragniemy rozmawiać z naszymi Czytelnikami o wierze, Kościele, rodzinie i historii.
W najnowszym numerze o św. Józefie

ARCHIWUM KWARTALNIKA

banner
figazmakiem
Drewniane kościólki Jasna i ta druga strona 25 lat diecezji

Ta strona używa plików Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce. Więcej