Autorzy Archiwum Galeria Polecane Kontakt Ogłoszenia

2015-08-17 11:50:47

Ocalił ich Święty Józef 

Jednym z najmocniejszych świadectw wstawienniczej mocy św. Józefa, a także ludzkiej wdzięczności za doznane łaski, pozostaje historia cudownie ocalonych księży z Dachau.

Pozostały nam do omówienia jeszcze dwa referaty z ostatniego kaliskiego sympozjum o św. Józefie i dzisiaj zajmiemy się wygłosem księdza dra Sławomira Kęszki, którego wielką pasją jest historia. W ostatnich latach jego zainteresowania skoncentrowały się przede wszystkim na próbach zachowania dziedzictwa pamięci księży, którzy przeżyli gehennę obozu koncentracyjnego w Dachau, a cud własnego wyzwolenia przypisują św. Józefowi, zwłaszcza w jego kaliskim wizerunku. Ponieważ w tym roku minęła 70. rocznica wyzwolenia tego obozu koncentracyjnego, ks. Kęszka został poproszony, aby przybliżyć te wydarzenia uczestnikom sympozjum. 

Eksterminacja księży priorytetem

Prelegent rozpoczął od nakreślenia panoramy historycznej i ideologicznej II wojny światowej ze szczególnym uwzględnieniem roli duchowieństwa polskiego i absolutnej niezgodności jego nauczania z postulatami hitlerowskiej ideologii. Niemcy pamiętali o roli, jaką Kościół katolicki odegrał podczas zaborów oraz o zaangażowaniu księży w budowanie postaw patriotycznych w odrodzonej Rzeczypospolitej. Oprócz patriotycznej postawy księży, najeźdźcom przeszkadzał sam fakt, że dbali oni o rozwój wiary i religijności, a przecież dla Arthura Greisera, Namiestnika Kraju Warty (przedwojenne diecezje poznańska, część gnieźnieńskiej, włocławska, płocka, częstochowska i łódzka), „wszelka religijność była sprzeczna ze zdrowym rozsądkiem i nie da się jej pogodzić z programem NSDAP”. Eksterminacja księży była więc jednym z priorytetów władz III Rzeszy i szybko rozpoczęły się aresztowania. Zatrzymanych księży osadzano w więzieniach lub w obozach przejściowych tworzonych w klasztorach, z których później przewożono ich do obozów koncentracyjnych znajdujących się w różnych miejscach hitlerowskiej Europy. W 1940 roku władze nazistowskie, dzięki staraniom Stolicy Apostolskiej, wyraziły zgodę na umieszczenie duchownych w jednym miejscu, a konkretnie w obozie koncentracyjnym w Dachau. Do chwili zakończenia II wojny światowej przez obóz ten „przeszło” 200 tys. osób, w tym 2720 duchownych różnych wyznań i narodowości, spośród których 2597 wyznania rzymsko-katolickiego. Kapłani i zakonnicy z Polski stanowili najliczniejszą grupę, bo aż 1780 więźniów, spośród których 868 oddało życie. 

Po Jezusie i Maryi jest Józef

Prelegent przytoczył różne źródła i wypowiedzi świadczące o niezłomnej wierze uwięzionych księży i ich przywiązaniu do kapłańskiej godności pomimo niezwykle trudnych warunków. Podkreślił, że księża modlili się również o wyzwolenie. Po odwołaniu się do Najświętszego Serca Pana Jezusa i Niepokalanego Serca Maryi, pojawił się pomysł ks. Jana Adameckiego z Włocławka, aby oddać się w opiekę Świętego Józefa Kaliskiego. Duchowni modlili się w taki sposób: „Patronie Kościoła Świętego, Opiekunie Ojczyzny naszej (...) prosimy Ciebie utwierdź nas i cały nasz naród w niezachwianej wierności zasadom Kościoła Bożego (...), a w grożących niebezpieczeństwach, broń nas i rodziny nasze oraz spraw, abyśmy rychło i szczęśliwie wrócili do ukochanej Ojczyzny (...). Przyrzekamy żywić cześć dla Ciebie (...) i obecnością naszą rok po powrocie złożyć Ci wspólny hołd wdzięczności przed Cudownym Obrazem Twoim w Kolegiacie Kaliskiej”. Zawierzenie się św. Józefowi miało miejsce 22 kwietnia 1945 roku na zakończenie Nowenny, a tydzień później, 29 kwietnia, obóz został wyzwolony przez wojska amerykańskie, na niespełna cztery godziny przed planowanym wymordowaniem wszystkich więźniów. Jak podkreślił ks. Sławomir Kęszka, wierzący w Boga nie mieli najmniejszych wątpliwości, że to św. Józef wybłagał więźniom wyzwolenie i ratunek przed śmiercią.

Wierni ślubowaniu

W dalszej części referatu ks. Kęszka opowiedział, w jaki sposób wyzwoleni z Dachau księża realizowali swoje ślubowanie. Już w 1946 roku część z nich przybyła do Kalisza, a dwa lata później miała miejsce duża pielgrzymka dziękczynna. Od tego czasu księża dachauowczycy pielgrzymowali do Kalisza wielokrotnie. Niektórzy z nich każdego roku przybywali do św. Józefa Kaliskiego pod koniec kwietnia, a spotkania w większym gronie odbywały się co pięć lat. Szczególny charakter miała pielgrzymka w 1970 roku, w 25. rocznicę wyzwolenia obozu, kiedy to poświęcono Kaplicę Męczeństwa i Wdzięczności - wotum za uwolnienie i szczęśliwy powrót do Ojczyzny oraz utworzono Archiwum i Muzeum księży, byłych więźniów obozów koncentracyjnych. W tym samym roku, po uroczystościach w Kaliszu, księża odbyli pielgrzymkę do Dachau. 

W 1995 roku, w ramach obchodów 50. rocznicy zakończenia II wojny światowej, w sanktuarium św. Józefa odbyło się spotkanie Episkopatu Polski z żyjącymi jeszcze księżmi dachauowczykami. Ks. bp Ignacy Jeż wysunął wówczas propozycję powołania zespołu do działań związanych z przekazywaniem pamięci o martyrologii duchowieństwa polskiego w okresie II wojny światowej. Starania te, wsparte później również przez ks. infułata Antoniego Łassę z Konina, ostatecznie zostały sfinalizowane 1 maja 2002 roku, kiedy Konferencja Episkopatu Polski ustanowiła ogólnopolski „Dzień Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego”. Dzięki zaangażowaniu ks. bpa Ignacego Jeża i ks. bpa Stanisława Napierały, jako miejsce centralnych obchodów tego „Dnia” wyznaczono w 2005 roku kaliskie sanktuarium św. Józefa. Tutaj ma być kontynuowana tradycja dziękczynnych pielgrzymek księży dachauowczyków. 

Pamięć, którą mamy pielęgnować

Teraz, kiedy nie żyje już żaden z ocalonych księży, na naszej diecezji spoczywa zadanie podtrzymywania żywej ich pamięci. I w ostatniej części swojej prelekcji ks. Sławomir Kęszka opowiedział, jak wyglądały tegoroczne obchody Dnia Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego, przypadające w 70. rocznicę cudownego wyzwolenia obozu w Dachau. Rozpoczęły się one już 22 kwietnia i przez siedem kolejnych dni modlono się septenną, czyli jedną z najstarszych modlitw do Patrona Kościoła Świętego. Jakkolwiek w Dachau więźniowie odmawiali nowennę, to jednak w Kaliszu w tym roku wybrano septennę, by jednocześnie przypomnieć tę zapomnianą modlitwę, cieszącą się dawniej wielką popularnością i praktykowaną od połowy XVII wieku przez klasztory karmelitańskie i bractwa św. Józefa. Rozważano podczas niej siedem boleści i siedem radości św. Józefa, do których dołączono boleści i radości przeżywane przez więźniów w latach ich obozowej gehenny. Modlitwą tą składano podziękowanie za dar ocalenia księży i zakonników, a także modlono się za Kościół powszechny, o nowe powołania, o pokój na świecie oraz za wszystkich, którzy ginęli i giną za Chrystusa. Piątego dnia septenny sanktuarium kaliskiemu przekazane zostały relikwie św. Maksymiliana Marii Kolbego. Centralne uroczystości „Dnia Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego” odbyły się 29 kwietnia i wzięli w nich udział m. in. Prymas senior abp Józef Kowalczyk, biskup kaliski Edward Janiak, biskup pomocniczy Łukasz Buzun, bp senior Stanisław Napierała i bp senior Stanisław Stefanek z Łomży, 120 księży z różnych diecezji w Polsce (w tym ks. Tadeusz Kosecki - były więzień Stutthofu) i Eugeniusz Bądzyński - były więzień Dachau i członkowie rodziny bł. bpa Michała Kozala. Przed Mszą św. sam Prelegent przedstawił prezentację multimedialną „Ocalili życie za przyczyną św. Józefa”, a ks. prof. dr. hab. Leszek Wilczyński wygłosił prelekcję zatytułowaną „Archiwum księży-więźniów obozu koncentracyjnego w Dachau”.

Równolegle do uroczystości w Kaliszu także w Dachau, 29 kwietnia, uczczono 70. rocznicę wyzwolenia tamtejszego obozu koncentracyjnego. Przybyło wielu pielgrzymów z Polski i Niemiec, w tym 40 polskich biskupów, a także delegacja księży z diecezji kaliskiej. Mszy św. koncelebrowanej, sprawowanej w Kaplicy Śmiertelnego Lęku Chrystusa, przewodniczyli metropolita Monachium i Fryzyngi kardynał Reinhard Marx i metropolita poznański abp Stanisław Gądecki.

Następna okrągła rocznica cudu Józefa w Dachau będzie dopiero za pięć lat. Ale nam trzeba co dnia sławić naszego Patrona, prosić o pokój na świecie i kontynuować dzieło wdzięczności cudownie wyzwolonych kapłanów.

tekst ks. Andrzej Antoni Klimek

Dodaj komentarz

Aby dodać komentarz, prosimy o przepisanie wyrazów z obrazka. Wyrazy muszą być oddzielone spacją.

Artykuły

Pozostałe kategorie
komentarz redaktora
w słowie bożym
prawo kanoniczne
meandry czwartej wladzy
sacrum w muzyce
nauka spoleczna kosciola
okladka

Opiekun nr 21(508) od 8 października 2017

Zapytaj w parafii o nowego "Opiekuna", a w nim m.in. rozmowa z postulatorką służebnicy Bożej z diecezji kaliskiej s. Włodzimiry.

Zamów prenumeratę

 

kwartlanik

Kwartalnik "Opiekuna" -
Okno Wiary 2(10) 2017

w którym pragniemy rozmawiać z naszymi Czytelnikami o wierze, Kościele, rodzinie i historii.
W najnowszym numerze o św. Józefie

ARCHIWUM KWARTALNIKA

banner
figazmakiem
Drewniane kościólki Jasna i ta druga strona 25 lat diecezji

Ta strona używa plików Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce. Więcej