Autorzy Archiwum Galeria Polecane Kontakt Ogłoszenia

2014-01-15 14:48:50

Wzgórze ikon i krzyży

gora

Na Świętej Górze Garbarce obok cerkwi powstal las krzyży ustawiony rękami pątników

Święta Góra Grabarka koło Siemiatycz z niewielką cerkwią to najważniejsze prawosławne sanktuarium w Polsce. Tu prawosławni przynoszą krzyże, których teraz są już tysiące. Dlatego Grabarka nazwana została wzgórzem krzyży.
Świętą Górę można znaleźć wędrując na Podlasie, pomiędzy Bugiem a Narwią To serce prawosławia w Polsce. Grabarka porównywana jest do katolickiej Jasnej Góry. W obydwa miejsca wędrują pieszo tysiące pielgrzymów. Na dodatek Święta Góra to jedyne w Polsce miejsce, gdzie znajduje się żeński klasztor prawosławny. Na każdym, który tu przybywa wrażenie robi las krzyży (mimo, że ustawione są wśród sosen na niewielkim terenie). Jedne są z patyków, inne większe drewniane, a nieliczne betonowe. Mierzą od kilku centymetrów do kilku metrów. Każdy z nich z osobna to historia jakiegoś człowieka, jego intencja, z którą pielgrzymował na to święte miejsce. Na wielu z nich można przeczytać słowa: „Spasi i sochrani”, to znaczy: „Zbaw i zachowaj” albo „Nika”- „Zwycięzca”.

Krzyż i woda
Najstarsze dzieje Grabarki nie są bliżej znane. Ale na pewno to szczególne miejsce znano od wielu wieków. Tutaj znajdowała się ikona Spasa Izbawnika (Chrystusa Zbawiciela), wywieziona z Mielnika w połowie XIII wieku. W pobliskich lasach mnisi chronili się w swoich pustelniach.
Historia Świętej Góry łączy się z epidemią dżumy w 1710 roku. Ludzie obawiając się o swoje życie opuszczali miasta i wsie. Właśnie wtedy pewien starzec z Siemiatycz miał objawienie. Ratunek czekał tylko na pobliskim wzgórzu. Starzec z kilkoma towarzyszami zaniósł na Górę Grabarkę krzyż, obmył twarz i wypił wodę z tryskającego u jej podnóży źródła i modlił się. Z towarzyszącymi mu ludźmi został cudownie uzdrowiony. Według zapisu w kronice siemiatyckiej parafii po modlitwie, wypiciu wody i obmyciu się w cudownym źródełku, zdrowie odzyskało tu około 10 tysięcy osób. Jako znak wdzięczności ludzie zbudowali w tym miejscu najpierw drewnianą kapliczkę pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego, potem cerkiew pod tym samym wezwaniem.
Od tego dnia aż po czasy nam współczesne na Świętą Górę ludzie przynoszą krzyże, a na nich piszą intencje, w których się modlą. Najwięcej pątników przychodziło i przychodzi na to miejsce w sierpniu, kiedy obchodzone jest święto Przemienienia Pańskiego (Spasa). W 1866 roku Kwiercetus w artykule „Grabarka” zamieszczonym w „Grodzieńskich Wiadomościach Eparchialnych” opisał to święto: „W dzień Przemienienia spływa kilka tysięcy osłabionych, cierpiących, chorych i zdrowych, nie tylko prawosławnych, również katolików i wielu (kto przybywa z prawdziwą wiarą) zostaje uzdrowionych. Jest to miejsce Święte. Tysiące wiernych wokół świątyni, ale bez szumu, krzyku. Prawie niemożliwe staje się przedostanie do wnętrza cerkwi. Lepiej przyjść wcześniej, by zająć miejsce”. Teraz też pątników jest dziesiątki tysięcy. Przychodzą zostawiając krzyże, modlą się „idąc” na kolanach wokół cerkwi. Potem schodząc z góry zatrzymują się przy strumyku. Zmoczonymi w jego wodzie chusteczkami przemywają twarze i bolące miejsca. Potem zostawiają je przy strumieniu albo wieszają na gałęziach drzew. Symbolizują one pozostawione przez pielgrzymów troski, choroby i cierpienia. A jeśli ktoś nie może osobiście dotrzeć na Świętą Górę wysyła „karteczkę” z imionami e-mailem. Jedni proszą dla żywych „o zdrawii” (o zdrowie), inni dla zmarłych „o upokojenii” (o pokój duszy) i wysyłają na adres grabarka@pdt.pl. Zresztą Świętą Górę Grabarkę można też odwiedzić wchodząc na stronę www.grabarka.pl.

Bractwo młodzieży
Niedawno na Świętej Górze odrodziło się pielgrzymowanie młodych ludzi. W maju 1980 roku przybyli na modlitwę jako zorganizowana grupa. Od tego czasu w maju każdego roku kilka tysięcy młodych z Polski i zagranicy spotyka się na Grabarce. Program trzydniowego spotkania wypełnia modlitwa, spowiedź, przyjmowanie Świętych Darów, postawienie i poświęcenie krzyża upamiętniającego  spotkanie, rozmowy z duchownymi. Organizatorem pielgrzymek jest Bractwo Młodzieży Prawosławnej. Myśl o powstaniu ogólnopolskiego bractwa włączającego młodzież w życie Cerkwi powstała w 1980 roku właśnie w czasie pierwszego majowego spotkania na Świętej Górze. Pierwszym przewodniczącym organizacji został Eugeniusz Czykwin. Szczególną rolę w odradzaniu się pielgrzymek młodych miała ihumenia Barbara, przełożona z klasztoru na Świętej Górze. Młodzież odwzajemniła się jej wielkim szacunkiem. Teraz, każdego roku w maju bierze ona udział w panichidzie (uroczystości żałobnej) odprawianej przy jej grobie.

Ocalona Ewangelia
Na szczycie Grabarki, obok krzyży stoi cerkiew Przemienienia Pańskiego. Ta, która tu powstała przed wiekami była nieduża i mieściła zaledwie sto osób. Podobno wyglądała, jak niewielki dom mieszkalny. Pod koniec lat siedemdziesiątych XIX wieku zagrażała jej ruina. Odremontowano ją, a właściwie wybudowano nową, dzięki pomocy mielnickich parafian. Potem po pierwszej wojnie światowej cerkiew na Grabarce była utrzymana w dobrym stanie. Kolejny gruntowny remont przeszła w latach 60. XX wieku.
To miejsce pamięta też tragiczne momenty z życia cerkwi. Była to noc z 12 na 13 lipca 1990 roku, po parafialnym święcie w Siemiatyczach, w których czci się świętych apostołów Piotra i Pawła. Podpalona drewniana cerkiew doszczętnie spłonęła. Ogień zniszczył XVIII-wieczną ikonę Świętej Trójcy i ołtarz Świętej Trójcy, Ewangeliarz, krzyż ołtarzowy i ikonę Matki Bożej z Dzieciątkiem. Spłonęły zabytkowe kielichy ofiarne, darochranitielnica, dzieło Adama Stalony-Dobrzańskiego i Jerzego Nowosielskiego. Stopiły się nawet dzwony i świeczniki. Cudem ocalały - środkowa część Ewangelii i dwie ikony, które wisiały na zewnątrz cerkwi - św. Mikołaja Cudotwórcy i Zbawiciela. Natychmiast po pożarze została podjęta decyzja o odbudowie świątyni. Ściany drewniane zastąpiono murowanymi, strop drewniany - żelbetonowym, gont - łuską miedzianą ciętą w kształcie gontu. Nawiązując do architektury spalonej cerkwi wszystkie jej zewnętrzne ściany zostały wyłożone drewnianą, szeroką szalówką, zaś naroża ścian pilastrami. Malowidła wewnątrz również nawiązują do tych sprzed pożaru. Polichromia została wykonana przez Jarosława Wiszenko z Mielnika, a ikony w ikonostasie napisane przez państwa Barbarę i Michała Pieczonko z Warszawy. Rzeźbą w drewnie i miedzi upiększył świątynię Wiaczesław Szum.
W sierpniu 2000 roku na Świętą Górę Grabarkę przybyła Iwierska ikona Matki Bożej, która jest odpisem („kopią”) cudownej ikony znajdującej się na Świętej Górze Atos. Napisali ją atoscy mnisi i podarowali Cerkwi prawosławnej w Polsce z okazji 2000-lecia chrześcijaństwa. Wyznawcy prawosławia w Polsce wierzą, że przybycie Matki Bożej jest błogosławieństwem dla Cerkwi w Polsce i wyrazem duchowej więzi ze Świętą Górą Atos.

Jedyny monastyr
Tuż obok cerkwi na Grabarce istnieje jedyny w Polsce żeński monastyr (klasztor) prawosławny pod wezwaniem św. Marty i Marii. Obecnie mieszka w nim kilkanaście sióstr, które prowadzą pracownię ikonograficzną i krawiecką, małe gospodarstwo, opiekują się cerkwią i przyjmują pielgrzymów.
Jego założycielką i ihumenią (przełożoną) była Sofia Niekludow (Matuszka Maria), która przybyła na Świętą Górę Grabarkę w 1947 roku. Życie w monastyrze wyznacza głównie reguła św. Bazylego Wielkiego i św. Teodora Studyty, oparte jest na zasadach - czystości, posłuszeństwa i ubóstwa. Mniszki przez post, modlitwę i wewnętrzną przemianę (pokutę) każdego dnia dążą do zjednoczenia z Bogiem. Najważniejsza dla mniszek jest modlitwa i kontemplacja. Zaczynające się o piątej rano nabożeństwo trwa około pięciu godzin. Przy wspólnym obiedzie zawsze są czytane żywoty świętych. Wieczorem także jest odprawiane nabożeństwo. Przed odejściem na spoczynek mniszki czytają modlitwy wieczorne i proszą wzajemnie o przebaczenie win (por. List do Efezjan 4, 26). W monastyrze mniszki modlą się za Kościół, duchowe i państwowe władze, wszystkich mnichów na całym świecie, rodzinę i bliskich, ofiarodawców i wszystkich tych, którzy niosą pomoc monastyrowi. Proszą też w intencji cierpiących, chorych, podróżujących i za tych, którzy odstąpili od świętej wiary, za wszystkich, którzy prosili o modlitwę i zmarłych. Dniem postnym, poza środą i piątkiem, jest dla nich poniedziałek - dzień aniołów i wszystkich zastępów niebiańskich. W klasztorze nie je się mięsa.

Razem prawosławni i katolicy
Święta Góra Grabarka potrafi łączyć prawosławnych z katolikami i katolików z prawosławnymi, i to nie tylko kiedyś, przed kilkoma wiekami. W sierpniu 2012 roku po raz pierwszy w uroczystości Przemienienia Pańskiego w sanktuarium wzięła udział grupa biskupów Kościoła katolickiego. Na czele delegacji Konferencji Episkopatu Polski stał jej przewodniczący ks. abp Józef Michalik. Boskiej Liturgii przewodniczył wtedy patriarcha Moskwy i całej Rusi Cyryl, który właśnie odwiedził Polskę. Patriarcha powiedział wtedy: „Dla nas Grabarka to polska Góra Tabor. Przybywa tutaj mnóstwo ludzi, aby dotknąć tego świętego miejsca i poczuć obecną tu łaskę Bożą. Nie ma tu żadnych zabytków historycznych ani żadnych arcydzieł, wykonanych ręką ludzką – wszystko tu jest bardzo proste, a jednak tysiące ludzi z Polski i nie tylko z Polski przybywa tutaj właśnie dlatego, że czują sercem obecność łaski Bożej”.

Renata Jurowicz

Dodaj komentarz

Aby dodać komentarz, prosimy o przepisanie wyrazów z obrazka. Wyrazy muszą być oddzielone spacją.

Artykuły

Pozostałe kategorie
komentarz redaktora
w słowie bożym
prawo kanoniczne
meandry czwartej wladzy
sacrum w muzyce
nauka spoleczna kosciola
okladka

Opiekun nr 21(508) od 8 października 2017

Zapytaj w parafii o nowego "Opiekuna", a w nim m.in. rozmowa z postulatorką służebnicy Bożej z diecezji kaliskiej s. Włodzimiry.

Zamów prenumeratę

 

kwartlanik

Kwartalnik "Opiekuna" -
Okno Wiary 2(10) 2017

w którym pragniemy rozmawiać z naszymi Czytelnikami o wierze, Kościele, rodzinie i historii.
W najnowszym numerze o św. Józefie

ARCHIWUM KWARTALNIKA

banner
Drewniane kościólki Jasna i ta druga strona 25 lat diecezji

Ta strona używa plików Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce. Więcej